Yıllardır izlemekten keyif aldığım ve hep uygulamak istediğim stop-motion animasyon tekniğini ve Pardus deposunda gördüğümde sevindiğim Stopmotion yazılımını sizlerle paylaşmak istiyorum.

Stop-Motion tekniği; kamerayı nesneye (kukla ya da oyun hamurundan yapılmış modellere) karşı ayarlayıp tek kare çekip sonra nesneyi biraz hareket ettirip yeni bir kare çekmek ve bunu tekrarlayarak animasyonu tamamlamaktır. Çekilen tek kare resimleri art arda dizip (her saniye için 15-24 kare) oynatılması ile hareket elde edilir. Sahneler montajlanarak film tamamlanır. Bu işlemlerin çoğu çizgi film tekniği ile aynıdır; fark, stop-motion animasyonda kullanılan gerçek 3 boyutlu nesne, model ve setlerdir. Sizin de bu anlatımdan çıkarabileceğiniz gibi çok uğraş gerektirir. Modellere tek tek ayrı pozisyonlar vermek çok güçtür ama çalışmanın sonunda çıkan ürüne baktığınızda bütün zorluklara değdiği de koca bir gerçektir.

1900'lü yılların başında kullanılmaya başlayan stop-motion tekniğiyle günümüze kadar birçok sinema filmi, çizgi film, müzik klibi ve reklam filmi çekilmiştir. Jason and the Argonauts (1964), The Magic Roundabout (1965), The Wind in the Willows (1983), Rudolph the Red Nosed Reindeer (1964), Gumby (1960), Davey and Goliath (1977), The Nightmare Before Christmas (1993), Chicken Run (2000) ve Corpse Bride (2005) bu teknikle çekilen sinema filmlerinden bazıları.

Gelelim, Pardus depolarında yer alan Stopmotion'a. Stop-motion tekniği ile bir kameradan çekilen fotoğraflardan ya da bilgisayarınızda bulunan resimlerden animasyonlar oluşturmak için üretilmiş özgür bir yazılımdır. Pardus 2009'da katkı deposundan indirip, gerekli ayarları yaptıktan sonra kullanabilirsiniz.

Yazılımı incelerken İngilizce olan kullanıcı kılavuzundan notlar çıkarayım derken, bir de baktım tamamına yakınının çevirisini yapmışım ve ortaya aşağıdaki yazı çıktı. Keyifli okumalar dilerim.

Kullanıcı Arayüzüne Genel Bakış

Programlar > Çoklu ortam > Stopmotion yoluyla yazılımı çalıştırıyoruz.

En üstte Framebar dediğimiz animasyonda yer alacak resimlerin bulunduğu bölüm vardır. Ortada resimlerin ve animasyonun ön izlemesinin yapılacağı bir ekran bulunuyor. Bu ekranın sağ tarafında araçlar menüsü yer alıyor.

Araçlar menüsü

• Kare ekle: Bu düğmeyle animasyona kare ekleyebilirsiniz.
• Seçimi sil: Bu düğmeyle seçili kareleri animasyondan çıkarabilirsiniz.
• Yeni sahne: Bu düğmeyle yeni bir sahne oluşturursunuz.
• Sahneyi sil: Seçili sahneyi animasyondan siler.
• Kamerayı aç/kapa: Kamerayı açıp kapamak için bu düğme kullanılır.
• Gimp'i başlat: Bu düğmeye bastığınızda aktif kare Gimp ile açılır. Ayrıca resimleri doğrudan Framebar'dan Gimp'e sürükleyerek de üzerlerinde işlem yapabilirsiniz.

Bilgisayarınızda bulunan resimleri Framebar'a eklemek için Kare ekle düğmesine basmak (Ctrl+F) yeterlidir. Açılan pencere yardımıyla istediğiniz resimleri seçip tamam düğmesine bastığınızda her bir resim bir kare olarak animasyonunuza eklenecektir.

Animasyon önizleme

Resimleri animasyonumuza eklediğimize göre artık ön izleme yapabiliriz. Bunun için oynatma panelini kullanıyoruz. Bu panelde yer alan düğmelerle oynat (K) /dur yapabilir ya da ileri (L) ve geri (J) kare kare izleyebilirsiniz. Ayrıca saniyede gösterilecek kare sayısını da düzenleyebilirsiniz. Bu düğmeleri kullanabilmek için kameranızın kapalı olması gereklidir.

Web Kamera ile stopmotion

Pardus destekli bir web kameranız var ve vgrabbj paketi sisteminizde kuruluysa panelde yer alan üzerinde kamera resmi bulunan düğmeye basarak (C) kamerayı çalıştırabilirsiniz. Her şey tamam ama kamera çalışmıyorsa seçenek menüsünde (Ctrl+P) yer alan video aygıtı sekmesi altında bulunan ayarları kendi kameranıza göre düzenleyin. Bu çalışma için sisteminizde kameranızı kullanan tüm yazılımların kapatılması gerekiyor.

Kamera açıksa video görünümü için üç farklı kip vardır. Bu kiplerin her biri farklı amaçlar içindir ve animasyonunuzu oluşturmanızda size yardım ederler. Kısaca bu kiplere değinecek olursak:

• Karıştır: Muhtemelen en çok kullanacağınız kiptir. Kameradaki önceki resimleri görmenize izin verir, böylece nesnelerin konumlarını bir önceki kareye göre ayarlayabilirsiniz. Önceki resimlerden kaç tanesini görmek istediğinizi “Görüntü sayısı” kaydıracı ile ayarlayabilirsiniz.
• Fark: Anlam olarak nesneyi bir önceki konumuna taşımaktır. Seçili kareyle kamera arasındaki farkı gösterir. Eğer kameranın önündeki nesne yanlışlıkla hareket ettirildiyse (düşme gibi), fark ve karıştır kiplerini kullanarak nesneyi önceki konumuna getirebilirsiniz. Böylece tüm sahneyi yeniden çekme zahmetinden kurtulmuş olursunuz. Bunu yaparken nesneyi resim siyah oluncaya kadar hareket ettiriyoruz ki bunun anlamı seçili kare ve kamera aynı demektir.
• Oynat: Bu kip hali hazırda kaydı yapılmış animasyonlar için kullanılır. Böylece önceki karelerle birlikte bir sonraki kare için kamera girdisini animasyon olarak görebilirsiniz. Kamera panelindeki Görüntü Sayısı kaydıracı ile önceki kaç karenin oynayacağını belirleyebilir ve yine paneldeki FPS seçimi ile oynama hızını ayarlayabilirsiniz.

İçeri aktarma seçeneklerini değiştirmek

Eğer ki video içeri aktarma çalışmıyorsa ya da başka ayarları kullanmak istiyorsanız Stopmotion'a video aktarma yolunu değiştirebilirsiniz. Seçenekler->Stopmotion yapılandırma yolu (Ctrl+P) ile açılan pencereden içeri aktarma ayarlarını kendinize göre düzenleyebilirsiniz.

Resim aktarmaysa harici bir programla kameradan resmi yakalayıp .stopmotion dizinine yerleştirme şeklinde olur. Bu şekilde yazılım resmi gösterir ve video oluşturmanızı sağlar.

Ses eklemek

Animasyonlarınıza ses de ekleyebilirsiniz. Bunu yapmadan önce ses eklemek için bir kare oluşturmanız gerekir. Bilgisayarınızdan ya da web kameranızdan birkaç kare ekledikten sonra ses eklemek istediğiniz kareye fareyle çift tıklayın. Ses eklemenize izin verecek bir pencere belirecek. Animasyonu oynattığınızda seçili kareden itibaren sonuna kadar ya da parça bitene kadar ses çalmaya başlayacak. Burada ses formatı olarak sadece ogg desteğinin bulunduğunu belirtelim.

Videoyu dışarı aktarmak

Animasyonumuzu tamamladık ve şimdi dışarı aktarma zamanı. Seçenekler > Stopmotion yapılandırma yolu (Ctrl+P) ile açılan pencereden Dışarı video aktar sekmesini seçiyoruz. Karşımıza video aktarma ayarlarının bir listesi çıkıyor. Listeden birini seçebilir ya da Ekle düğmesiyle kendiniz yeni bir seçenek oluşturabilirsiniz. Uygula düğmesine basarak bu pencereyi kapatıyoruz. Bu ayarlardan sonra artık Dosya>Dışarı Aktar>Video (Ctrl+Alt+V) yolu ile animasyonumuzun videosunu oluşturuyoruz.

Stopmotion ile birlikte Gimp'i kullanmak

Yazımızın giriş kısmında kareleri Gimp ile açıp düzenlemeler yapabileceğimizden bahsetmiştik. Böylece karelere çeşitli efektler katabilir ve animasyonumuzu daha gösterişli hale getirebiliriz. Gimp ile değişiklikleri yaptıktan sonra Dosya > Kaydet (Ctrl+S) ile kareyi kaydediyoruz (Dikkat: Farklı kaydet ile değil). Stopmotion otomatik olarak değişiklikleri algılayacak ve Framebar'daki resmi güncelleyecektir.

Projeyi kaydetmek

Stopmotion yazılımıyla yaptığınız çalışmaları Dosya > Kaydet yolu ile .sto belge uzantılı kaydedebilirsiniz. Aynı şekilde Dosya->Aç ile önceden kaydettiğiniz projeleri açabilirsiniz.

Resimler dizinine girmek

Animasyon projenizin resimler dosyasına ulaşmak için projenizin .sto dosyasını açın. Dosya tarball belgesidir ve resimler images dizini içindedir.

Kısayollar

Genel

• Ctrl+N: Yeni proje aç
• Ctrl+O: Varolan bir projeyi aç
• Ctrl+S: Projeyi kaydet
• Ctrl+Shift-S: Projeyi farklı kaydet
• Ctrl+Alt-V: Video olarak dışarı aktar
• Ctrl+Alt-C: Cinerella projesi olarak olarak dışarı aktar
• Ctrl+Q: Uygulamadan çık
• Ctrl+Z: Geri al
• Ctrl+Shift-Z: Yinele
• Ctrl+X: Kes
• Ctrl+C: Kopyala
• Ctrl+V: Yapıştır
• Ctrl+G: Kareye git
• Ctrl+P: Yapılandırma menüsü
• Shift+F1: Bu nedir
• Ctrl+F: Animasyona kare/resim ekle
• Ctrl+E: yeni sahne oluştur
• Delete: Seçili kareyi sil
• Shift+Delete: Seçili sahneyi
• A: Açık sahnedeki tüm kareleri seç

Oynat Paneli

• P, K: Animasyonu oynat
• Sağ ok, L: Sonraki kare
• Sol ok , J: Önceki kare
• O: Sonraki sahne
• I: Önceki sahne
• Ctrl+L: Sürekli oynat

Kamera

• C: Kamerayı başlat
• Space: Kameradan kare yakala
• 1: Karıştır kipi
• 2: Fark kipi
• 3: Oynat kipi

Herhangi bir arama motorunda stopmotion araması yapın ve karşınıza çıkan videolardan birkaç tanesini izleyin. Büyük ihtimalle daha videolar bitmeden “Ben de bir tane yapmalıyım.” diye içinizden geçireceksiniz. Tavsiyem, işe kolayından başlayın. Pencerenizin kenarında gökyüzüne bakar vaziyette web kameranızı sabitleyin. Stopmotion yazılımına da "bana dakikada 1 kare kaydet" deyiverin. 24 saat (zaman size bağlı, güzel bir görünüm için uzun tutulması gerekli) bu kaydı yaptıktan sonra kareleri birleştirip bir de yukarıda anlatılan şekilde güzel bir müzik koyun. Çalışmanızı video olarak dışarı aktardığınızda bizimle paylaşmayı da unutmayın.