Bir Ortaçağ şatosunun toplantı salonunda takmışız dizüstü bilgisayarımızı projektöre; yuvarlak masa etrafına dizilmiş, komik saç kesimli, soylu lord amcalara çok önemli bir sunum yapıyoruz. Servetlerine servet katacağımız için derebeylerimizin keyifleri bir hayli yerinde. Görünüşe bakılırsa kariyerimiz parlak. Sör hatta dük bile olabiliriz (ne işe yaradığını da bilmiyorum ya).... Ancak aniden içeriye matriks filminden fırlama iki adam giriyor. Bunlar zalim Notingım şerifi Bill Geyts’in Siyah Giyen Adamları. Ne için peşimizde oldukları malum. Sonumuz giyotin gibi görünüyor. Adamlar iyice üzerimize doğru yaklaşmaya başlıyorlar. Onlar yaklaştıkça kalbimiz de hızlı hızlı çarpıyor. Abi valla ben Robin Hut değilim desek de nafile. Adamların tınladığı yok. Önce bilgisayarımıza el koyuyorlar. Tam bizi kollarımızdan tutup götürecekleri anda aniden uyanıyoruz. Oh be, rüyaymış...
OpenOffice.org ile henüz tanışmayanlarınız için bu rüyanın tamamı saçma olabilir. Ancak OpenOffice.org Sunu kullananlar için bu absürt rüyada daha saçma bir kısım var; OpenOffice.org Sunu dururken korsan MS Office kullanmak :).
OpenOffice.org paketi ile birlikte gelen Sunu (Impress) bilgisayar ortamında görsel sunumlar hazırlamaya yarayan son derece kullanışlı bir program. OpenOffice.org Sunu (bundan sonra kısaca Sunu diye çağıracağım kendisini), ister şirket ve firmalar için önemli grafik sunumları olsun ister sadece basit bir okul ödevi olsun, her türlü profesyonel ve acemice sunumu hazırlayabileceğiniz, geniş yelpazeli bir program. Şimdi gelin bu programı kısaca tanıyalım...
Açıl Susam Açıl
Öncelikle şunu belirtmeliyim ki, bir programı öğrenmenin en iyi yolu onu kurcalamaktır. Zira programın bütün özelliklerini tek bir yazıya sığdırmak neredeyse imkânsızdır çünkü her aracın kendi içinde birçok ayar ve özelliği bulunmaktadır. Bu yüzden bu kısımda yalnızca Sunu programıyla bir ön tanışma yapmanıza yardımcı olmaya çalışacağım.
Sunu’yu ilk çalıştırdığımızda karşımıza, resimdeki gibi genel ayarların yapıldığı küçük bir sihirbaz çıkıyor. Bu sihirbaz yardımıyla istersek “Boş Sunu” seçeneğinden doğrudan boş bir sunu oluşturabilir, “Şablondan” seçeneğinden hazır sunu şablonlarını seçebilir ya da “Mevcut bir sunuyu aç” seçeneğinden varolan bir sunuyu tekrar açıp üzerinde oynamalar yapabiliriz.
Üç adımdan oluşan sihirbazın diğer adımlarında sunu arkaplanı ile çıktı ortamı ve slaytlar arası geçiş efektleri seçilebilmekte. Dilersek bu adımların herhangi birinde “Oluştur” düğmesine basarak sunum dosyamızı oluşturabiliriz. Bu ayarlar üzerinde fazla düşünmenize gerek yok çünkü bu ayarlar daha sonra “Ana Slayt Sayfaları” bölümünden değiştirilebilir. Açılışta sihirbazla karşılaşmak istemiyorsanız, sağ alt köşedeki “Bu sihirbazı bir daha gösterme” seçeneğini işaretlemeniz yeterli. Sihirbaz yardımıyla sunum dosyamızı oluşturduğumuza göre sıra geldi Sunu ekranını tanımaya...
Size kısaca ergonomik diyebilir miyim?
Şekilde görüldüğü gibi Sunu ekranı üç ana sütundan oluşmakta. Soldaki birinci sütun, birer sayfa misali slaytlarımızı yönetebileceğimiz kısım. Bu kısım yardımıyla üzerinde çalışacağımız slaytları seçebiliyoruz. Yine bu kısımdan; yeni slaytlar oluşturabilir, slaytların sırasını değiştirebilir, slaytları kopyalayıp yapıştırabilir ya da silebiliriz. Yeni slayt eklemek için bu kısım üzerinde sağ tıklayıp ‘Yeni Slayt’ seçeneğini seçmemiz yeterli olacaktır.
Ortadaki geniş bölüm ise seçtiğimiz slayt üzerinde değişiklik yapabileceğimiz ana çalışma alanıdır. Soldan seçtiğimiz slaytlar bu alanda işlenebilir şekilde görünecektir. Slaytımız boş ise aşağıdaki araç çubuğu yardımıyla slaytımıza yazı, şekil ve resim gibi öğeler ekleyebilir ve eklediğimiz nesnelere özel canlandırmalar uygulayabiliriz.
En sağdaki üçüncü bölümse slaytlarımıza uygulayacağımız efektlerin bulunduğu görevler çubuğudur. Bu bölümde başlıklarına tıklandığında açılıp kapanan dört farklı görev menüsü mevcuttur:
Ana Slayt Sayfaları: Bu kısım aslında sihirbazla benzer işlevi görmektedir. Başlangıçta herhangi bir sunum şablonu seçmediysek seçim yapabilir, seçtiğimiz sunum şablonunu değiştirip, iptal edebiliriz.
Düzenler: Bu bölümde adından da anlaşılacağı gibi hazır sayfa düzenleri bulunmaktadır. Başlığın nerede olacağı, resmin ya da grafiğin nereye geleceği gibi... Listeden herhangi bir sayfa düzenini seçtiğimizde üzerinde çalıştığımız slayt da otomatik olarak o sayfa düzenini alıyor. Böylece bize de sadece, başlık kısmına istediğimiz başlığı yazmak, yazı kısmına istediğimiz metni girmek ya da resim kısmına istediğimiz resmi koymak kalacak. Eğer işiniz aceleyse ve sayfa düzeniyle uğraşmak istemiyorsanız bu hazır sayfa düzenleri işinize son derece yarayacak.
Özel Canlandırma: Belki de en çok haşır neşir olacağımız bölümlerden biri de “Özel Canlandırma” menüsü. Bu görev çubuğu yardımıyla, slaytımıza eklediğimiz yazı, şekil ya da resim gibi nesnelere özel efektler uygulayabiliriz. Nesneyi seçip yukarıdaki ‘Ekle’ düğmesine tıkladığımızda karşımıza bir liste çıkacak. Bu listeden istediğimiz efekti seçip, efektin nasıl çalıştığını anında görebiliriz. Herhangi bir efekti seçtiğimizde tıpkı slayt listesinde olduğu gibi efektler de bu bölümde sırayla listelenecektir. Yine tıpkı slayt listesinde olduğu gibi, bu listeden efektlerin sırasını değiştirebilir, herhangi bir efekti seçip yeniden düzenleyebilir ya da silebiliriz.Burada unutmamamız gereken önemli bir noktaysa, efektlerin işlevlerine göre dört farklı türde olduğudur: Giriş, Vurgu, Çıkış ve Hareket Yolları. Örneğin nesnemizin uçarak girmesini istiyorsak efektimizi “Giriş” başlığı altından, uçarak gözden kaybolmasını istiyorsak da “Çıkış” başlığı altından seçmemiz gerekir. “Vurgu” kısmındaysa nesnemizin vurgulanmasını sağlayacak efektler bulunmaktadır.Yakınlaşıp uzaklaşma ya da büyüyüp küçülme gibi... “Hareket Yolları” kısmındaysa nesnelerimizi sayfa içerisinde belli kısımlara hareket ettirebileceğimiz çeşitli efektler mevcut. Bir nesneye sadece tek bir efekt uygulamak zorunda değiliz.İstersek bu başlıkların her birinden uygulayabiliriz.
Slayt Geçişi: Bu kısımdan slaytlar arasına ses ve geçiş efektleri atayabiliriz. Yine bu kısımdan slaytların geçiş hızlarını belirleyebilir, yaptığımız değişiklikleri sınayıp,tüm slaytlara birden uygulayabiliriz.
Elinizde sihirli bir değnek olsa ne yapardınız?
Tıpkı benzer birçok programda olduğu gibi Sunu programında da menüler vasıtasıyla yapacağımız işlemlerin çoğunu, tek bir araç çubuğu yardımıyla kolayca yapabiliriz. Standart olarak, Sunu penceresinin en altında yer alan araç çubuğumuz, fare yardımıyla sürüklenerek pencerenin herhangi bir yerine konuşlandırılabilir. Dilerseniz en çok haşır neşir olacağımız bu araç çubuğunu biraz daha yakından tanıyalım:
- Seçim: Araç çubuğumuzun ilk sırasında yer alan bu düğme simgesinden de tahmin edebileceğiniz gibi araç çubuğundan seçtiğimiz herhangi bir işlevi iptal edip, sayfadaki nesneleri tekrar seçebilmemize yarıyor.
- Çizgi: Slaytlarımıza doğrusal çizgiler eklememize yarayan araçtır kendisi.
- Sonu oklu çizgi: Yukarıdaki araçtan tek farkı eklediği çizgilerin sonunda ok olmasıdır. Bir çeşit doğru parçası çizim aracı diyebiliriz.
- Dikdörtgen: Simgesinden de anlaşılacağı üzere sayfamıza dörtgen şekiller çizebileceğimiz düğmedir. Bu dörtgenlerin içleri boş olabileceği gibi istediğimiz herhangi bir renkle dolu da olabilir. İstersek bu şekillerin saydamlık ayarlarıyla da oynayabiliriz.
- Elips: Eliptik şekiller çizmeye yarayan araç. Yukarıdaki özellikler bu araç için de geçerlidir.
- Metin: Slayt sayfamıza metin kutuları ekleyebileceğimiz araç. Yazacağımız yazılar birden çok satırdan da oluşabilir.
- Eğri: Yine şeklinden anlaşılacağı üzere, serbest el, şekiller çizmemize yardımcı olur. Sağındaki oka tıklayarak renkle doldurma, saydamlık verme gibi özellikleri seçebiliriz.
- Bağlayıcı: Benim çok sevdiğim ve kullandığım bir araç.Bu araç ile sayfaya eklediğimiz nesneleri birbirine bağlayabiliriz. Bağlanan nesnelerin yeri değişse ile bu bağ kopmaz. Sağındaki oka tıklayarak farklı varyasyonlarını görebilirsiniz. Fonksiyon şeması sunumlarda çok kullanışlı bir araçtır kendisi.
- Temel Şekiller: Slaytımıza temel şekilleri ekleyebileceğimiz bir araç. Sağındaki ok simgesine tıkladığımızda ekleyebileceğimiz şekillerin listesi açılacaktır.
- Simge Şekilleri: Gülen yüz, güneş, kalp gibi simgelerin bulunduğu araç. Sağındaki küçük ok işaretine dikkatinizi çekerim.
- Kalın Oklar: Farklı ok şekillerinin bulunduğu araç.
- Akış Çizelgeleri: Daha çok iş sunumlarında kullanıldığını tahmin ettiğim bir araç. Bünyesinde bulunan farklı grafiklerle olay akışını anlatan çizelgeler oluşturabilirsiniz.
- Belirtme Çizgisi: Karikatürlerdeki konuşma bulutlarına benzeyen bu şekiller sayfadaki nesnelere açıklama baloncukları eklememizi sağlamakta.
- Yıldızlar: 4 köşeliden 24 köşeliye farklı yıldız çeşitlerinin bulunduğu araç. Her ne kadar adı Yıldızlar olsa da bünyesinde patlama efekti ile papirüs kağıdını andıran şekiller de mevcut.
- Noktalar: Ne işe yaradığını tam olarak bilmesem de örneğin dikdörtgenlerin köşelerini yuvarlatmak için kullanabilirsiniz.
- Yapışma Noktaları: Nesnelere yapışma noktaları eklemenize yarayan bir araç.
- Yazı Sanatı Galerisi: Her ne kadar içindeki yazıları pek sanatsal bulmasam da slaytımıza farklı tarzlarda yazılar eklememizi sağlayan bir araç. Üstelik bazı yazı şablonlarının 3 boyut desteği de var. Galeriden beğendiğiniz yazı tarzını seçtikten sonra mevcut yazıyı değiştirmek için yazı üzerine çift tıklamanız yeterli.
- Dosyadan: Bilgisayarımızdaki herhangi bir resmi slaytımıza eklememizi sağlar. Düğmeye tıkladıktan sonra açılan gezginde resmin bulunduğu dizine gidip resmi seçmeniz yeterli.
- Galeri: OpenOffice.org’un hazır galerisinden resimler ekleyebiliriz. Bu düğmeye basınca yukarıda resimlerin listelendiği küçük bir galeri açılacaktır.
- Döndür: Slayt’a eklediğimiz nesneleri döndürmemize yarayan bir araçtır. Düğmeye tıkladığımızda nesnemizin mavi olan nokta yerleri kırmızıya dönüşecektir. Nesnenin herhangi bir köşesine fareyle geldiğimizde fare imleci dairesel bir simgeye dönüşecektir. Fare ile bu köşeden tutarak nesnemizi döndürebiliriz. İstersek orta noktalardan tutarak nesnemizin formuyla da oynayabiliriz.
- Hizalama: Seçtiğimiz nesneyi sağa, sola, yukarı, aşağı veya ortaya hizalamamıza yardımcı olan araçtır. Düğmenin sağ tarafındaki küçük ok işaretine tıklayarak farklı hizalama tiplerini seçebiliriz.
- Sıralama: Nesnelerin görüntülenme sıralarını seçebileceğimiz araçtır. Örneğin üstte görünmesini istediğimiz nesneyi üste, altta görünmesini istediğimiz nesneyi alta gönderebiliriz. Sağdaki okçuğa tıklayarak istediğimiz sıralama komutunu seçmemiz mümkün.
- Etkileşim: Slayttaki herhangi bir nesneye fare ile tıklandığında gerçekleşecek bir olay eklemenizi sağlar. Örneğin seçtiğimiz resme tıklandığında bir önceki slayta gidilmesi ya da bir belgenin açılması gibi. Düğmeye tıkladıktan sonra karşınıza bir liste çıkacaktır. Açılan listeden istediğiniz olayı seçebilirsiniz. Araç çubuğundaki düğmeleri de tek tek tanıdığımıza göre, artık yazımızı yavaş yavaş sonlandırabiliriz.
Son olarak sunumumuzu tamamladıktan sonra (tamamlamadan da olur aslında) F5’e basarak slayt gösterisini görüntüleyebileceğinizi söyleyelim. (Aynı komutu “Slayt Gösterisi” menüsünden de çalıştırabilirsiniz.) Dosya menüsünden, yaptığımız slayt gösterisini Açık Belge Biçimi'nin sunum formatı olan .odp uzantısıyla kaydedebileceğimiz gibi MS Power Point dosya türü olan .ppt formatında da kaydedebiliriz. Tabii kaydedebileceğimiz dosya türleri bunlarla sınırlı değil, farklı dosya formatları da mevcut. Seçim size kalmış.
Ve geldik yazımızın sonuna. Umarım OpenOffice.org Sunu ile ilk defa tanışanlar ve yenitanışacaklar için faydalı olmuştur. Zaten programı biraz kurcaladığınızda göreceksiniz ki OpenOffice.org Sunu kullanımı son derece kolay bir programdır.
OpenOffice.org gibi profesyonel ve özgür yazılımların her alanda daha da artması dileğiyle...