Merhaba! Sizlere bu yazıda Pardus kullanıcıları tarafından ortaklaşa olarak birçok dilde hazırlanan, özgür, bağımsız, ücretsiz, reklamsız, kâr amacı gütmeyen bir İnternet ansiklopedisi olan PardusWiki'den ve bu ortak bilgi havuzuna nasıl katkıda bulunabileceğinizi anlatmaya çalışacağım.

Çoğumuz kendimize “Pardus'a nasıl destek verebilirim? diye soruyoruz değil mi? PardusWiki, Pardus'a destek vermenin en kolay ve en etkili yöntemlerinden biri. O halde yazıyı okumaya devam edelim!

PardusWiki'deki maddelerde değişiklik yapmanız için, öncelikle bir PardusWiki hesabınızın olması gerekiyor. Bunun için PardusWiki sayfasının sağ üst köşesinde yer alan “Oturum aç ya da yeni hesap edin” bağlantısına tıklıyoruz.

Karşınıza bir oturum açma ekranı geliyor. Bu sayfada “Eğer şimdiye kadar kayıt olmadıysanız bu bağlantıyı takip edin” yazan yere tıkladığımızda karşımıza yeni hesap açma seçeneği geliyor.

Buraya gerekli bilgileri girdikten ve sayfanın aşağısındaki “Yeni Hesap Aç” düğmesini tıklamamızın ardından yeni bir PardusWiki hesabına kavuşuyoruz.

Bundan sonraki aşamada sayfaya her girişimizde sayfanın sağ üst köşesindeki düğmeye tıklayıp, kullanıcı adı ve şifremizi girdikten sonra PardusWiki sayfalarda izin verilmişse değişiklik yapabilme hakkına kavuşmuş oluyoruz. Kullanıcı adı ve şifrenizle giriş yaptıktan sonra, sağ üst köşedeki menünün en solunda kullanıcı adınızı ve sağa doğru diğer yeni seçenekleri görebilme şansına kavuşmuş oluyorsunuz.

Aşağıdaki ekran görüntüsünde, benim PardusWiki hesabımla yaptığım girişten sonra gördüğüm sağ menüdeki seçenekler yer alıyor. Menünün en sağında yer alan “oturumu kapat” seçeneği bize, sayfadaki değişikliklerin ardından bu sayfayla ilgili yapacaklarımızın bitmesi durumunda oturumu kapatabilme olanağı tanıyor.

 

Sayfayı değiştirmeye başlamak

Hazırlanmış olan bir wiki maddesinde değişiklik yapmak istiyorsak, sayfanın üstünde yer alan menüden “değiştir” seçeneğine tıklarız ve wiki düzenleme sayfasını karşımızda buluruz. Bu sayfada “bizden önce kimler değişiklik yapmış?” ve “neleri-kim-ne zaman değiştirmiş?”, bunları görmek istiyorsak, menüdeki “değiştir” seçeneğinin hemen sağındaki "geçmiş"e tıklayarak sayfada yapılan değişiklikleri gün, saat ve özellik bazında görebiliriz.

Biz bu yazıyı yazarken, PardusWiki sayfasının dikey-sol menüsünde yer alan "Deneme tahtası"nı kullandık. Size de tavsiye ederiz. Burada “dene ve gör” yöntemiyle neyi nasıl yapacağınızı kavrayabilir; “wiki antremanlarınızı” burada gerçekleştirebilirsiniz.

Evet, “değiştir”e tıkladıktan sonra karşımıza çıkan “editör-düzenleyici” penceresiyle karşı karşıyayız. Metni yazacak olduğumuz bölgenin üstündeki bazı küçük simgelerin kelime işlemci yazılımlardan, forum metin yazma sayfalarından tanıdığımız bazı simgelere benzediğini fark edebilir, bu simgelerden her birinin  üstüne tıklamadan fare ile gelip küçük işlev açıklamaları sayesinde ne işe yaradıklarını öğrenebiliriz.

Buraya kadar olan anlatımlarda, mevcut sayfalar üzerindeki yapacağımız değişikliklerden bahsettik. Peki, sıfırdan bir madde yazmak istiyorsak bunu nasıl oluşturabiliriz?

Sayfanın sol tarafında yer alan “Ara” kutusuna oluşturmak istediğimiz maddenin başlığı yazabiliriz. Ben bu örnekte “Indywiki” paketini yazdım. Karşıma gelen sayfada böyle bir madde olmadığı belirtiliyordu ve “bu sayfayı siz oluşturabilirsiniz” diye bir cümle vardı ve bu cümledeki “oluşturabilirsiniz” kısmı kırmızı renkte yazılan bir bağlantıydı. Buraya tıkladım ve karşıma wiki metin düzenleyici çıktı. Anladım ki, yeni maddeyi böyle oluşturabilirmişim.

Yeni bir madde oluşturmanın “biraz daha teknik” bir seçeceğinden de bahsetmek isterim. “Indywiki” paketini “Pardus uygulamaları” alt dizininin de altındaki “İnternet Uygulamaları” kategorisinin altındaki “Diğer Uygulamalar” içinde tanıtmanın daha doğru olacağını düşünüyorum. “Diğer uygulamalar”da yer alan programların en sonuna “İndywiki” eklemek üzere, sağdaki “değiştir”e tıklıyorum ve başlıyorum sayfanın kodlarını incelemeye ve bu incelemenin sonunda, en sonda yer alan “Qwitt” uygulamasının yanına bir boşluk bıraktıktan sonra “| [[Indywiki]]” eklersem doğru bir kodlama uygularmışım gibi geliyor. Deniyorum ve başarıyorum. Ekran görüntüsünden de anlaşılacağı üzere, henüz madde yazılmadığı için bağlantı rengi “kırmızı” olarak gözüküyor.

 

Farklı seviyelerde başlık eklemek

Yazacağımız bölüme bir başlık eklemek istiyoruz. Deneme tahtamızın “bu satırı silmeyiniz” yazan yerin bir alt satırına gidiyor ve birinci seviye başlık giriyoruz. Metin editörüne şunu yazıyoruz:

==Birinci Seviye Başlık==

Yazdıklarımızın nasıl görüneceğini görmek için sayfanın altında yer alan “Ön İzlemeyi Göster” düğmesini tıklıyoruz. Bu aşamada sayfa henüz kaydedilmemiştir. Bununla ilgili bir uyarıyı zaten önizleme yaptığımız sayfada görmekteyiz.

Şimdi, “Birinci Seviye Başlık” denilince aklınıza şöyle bir soru gelecektir. “Kaç seviye başlık var?” Cevap veriyorum: 4 seviye.

Bunu büyükten küçüğe doğru ufalan bir yapı içinde düşünmeliyiz. Bu seviyelerin nasıl gözüktüğünü anlatmak için hemen yeni bir örnek verelim. Aralarına birer satırlık düz metin sıkıştırılmış olan dört seviyedeki başlıkları yazalım. Bu arada şunu da belirtelim. Wiki düzenleme penceresinde siz yeni bir satıra geçer ve orada metin yazmaya başlarsanız, bu yapı sayfada aynen gözükür. Wiki metin düzenleme sayfasına şunu yazıyoruz:

==Birinci Seviye Başlık==
Düz metin satırı – 1
===İkinci Seviye Başlık===
Düz metin satırı – 2
====Üçüncü Seviye Başlık====
Düz metin satırı – 3
=====Dördüncü Seviye Başlık=====
Düz metin satırı – 4

Bu yazdıklarımızın nasıl göründüğüne bakacağız. Başlık ve düz metinleri düzenleyicimizde birer satır arayla yazmamıza rağmen wiki sayfasına dönüştürülürken, gerekli boşlukların kendiliğinden yer aldığını fark ettik. Aslında bu yapı “kendiliğinden” oluşan bir durum değil. Çünkü, bu sayfaların oluşumunda, sayfanın mizanpajı diyebileceğimiz "CSS" tekniği kullanıldığı için, bu aralıklar sayfanın CSS dosyasında belirtilen ölçeklere göre oluşuyor. Ayrıca dikkat ediniz, her başlık, bir alt bölüm olarak içindekiler tablosundaki yerini aldı.

Varsayalım ki, sayfadaki düzenlemeleri bitirdik ve artık kaydetmemiz gerekiyor. Bunun için önizleme yapısını terk edip, sayfanın altında yer alan “Sayfayı Kaydet” seçeneğini seçerek yaptıklarımızı bu sayfayı takip eden kişilerin görmesini sağlayabiliriz. Sayfayı kaydettikten sonra oluşturduğumuz her bir bölümün sağında [değiştir] diye bir görünümün varlığını fark etmiş olmalıyız. Bu yapı bize tüm sayfayı değil, sadece istediğimiz bölümde irili-ufaklı değişiklikler yapabilme olanağını veriyor.

Madde başlıklarının yazımında dikkat edilecek noktalardan biri, büyük harfle başlaması ve küçük harfle devam etmesi gereğidir. Bu konudaki ikinci detaysa, alt kategori başlıklarının, madde başlığından önce üst üste iki nokta ile maddeye yazılması gereğidir. Buna birkaç örnek verelim:

Diyelim ki Ana Sayfada yer alan “NASIL Belgeleri” altında “Google Earth kurulumu” alt başlıklı bir madde yazıyorsunuz. Madde başlığından önce “NASIL:” eklemeniz gerekecektir.

Örnek: NASIL:Google Earth kurulumu

Benzer şekilde Ana Sayfadaki “Pardus Belgeleri” altında bir madde yazıyorsanız, başlık yazımında önce “Pardus:” bulunmalı ve bunu sizin madde başlığınız izlemelidir.

 

Metin görünüm değişiklikleri

Yazılan metinde vurgulamak istediğimiz bazı kelimeler veya cümlelerin, kalın ya da italik ya da hem kalın, hem de italik olmasını isteyebiliriz.
Kalın yazacağımız metnin başlangıç ve bitiş noktalarına “üç tırnak”; italik yazacağımız metnin başlangıç ve bitiş noktalarına “iki tırnak”; hem kalın hem italik yazacağımız metnin başlangıç ve bitiş noktalarına “beş tırnak” yerleştiriyoruz.

Bunu bir örnekle açıklayalım:

Bu çorap, yaz günü giymek için çok '''ince'''. Halbuki sen ''akıllı'' bir insansın. Ayrıca da '''''tuhafsın'''''.

Aşağıdaki ekran görüntüsünde yukarıda yazdığımız metnin ön izlemesini görüyorsunuz.

 

İç bağlantı eklemek

Katkıda bulunmakta olduğumuz PardusWiki sayfasına madde yazar veya değişiklik yaparken, aynı sistemin (aynı link içindeki bir başka wiki sayfasından bahsediyoruz) içindeki bir başka sayfaya bağlantı vermemiz gerekecektir. Bunu iki yolla yapabiliriz. Örnek içinde açıklayalım:

İç bağlantı verecek olduğumuz sayfanın adresinin http://tr.pardus-wiki.org/Lilypond olduğunu varsayalım. Son sıradaki sağa yatık bölü işaretinden sonra gördüğümüz adres (Lilypond), bizim vereceğimiz iç bağlantı adresidir.

1. Bu adresi vermenin ilk seçeneği, doğrudan adresin kendisini yazmaktır. Adresin başına “[[“ karakterlerini, sonuna da “]]” karakterlerini girmek zorundayız.

Örnek: [[Lilypond]]

2. Önce iç bağlantıyı yazdıktan sonra “|” karakteri sonrasında tanımını farklı yazarak bağlantının girdisini kapatabiliriz.

Örnek: [[Lilypond|Nota Yazma]]

Ekran görüntüsünde metin düzenleyici girişini ve ön izlemeyi görmekteyiz.

 

Dış bağlantı eklemek

“Dış bağlantı” derken, üzerinde çalıştığımız wiki sayfasındaki bir sayfa dışında, harici bir web sayfasının bağlantısını vermekten söz ediyoruz. Burada da iki seçeneğimiz mevcut.

1. Dış bağlantının adresini adresini doğrudan yazmak,

Örnek: http://www.pardus.org.tr

2. Dış bağlantıyı yazmaya başlamadan önce “[“ karakteri ile başlayıp adresi girdikten sonra bir boşluk bırakıp, gözükecek metni yazıp sonuna “]” karakterini yerleştirmek.

Örnek: [http://www.pardus.org.tr Resmi Pardus Web Sayfası]

 

Resim yüklemek ve resim eklemek

PardusWiki'de yeni hesap oluşturan ve daha önce hiç resim yüklememiş bir kullanıcının önce solda yer alan “araçlar” menüsünden “Dosya yükle”yi tıklaması ve MetaWiki'de bir hesap açması gerekmektedir. Bu hesabın açılma işlemleri, yazımızın başında anlatmış olduğumuz işlemler ile aynıdır. Ardından artık resim yükleme işlemlerine başlanabilir.

Sol menüdeki “Dosya yükle” seçeneğine tıklayarak karşımıza gelen sayfanın “Dosya yükle” çerçevesi içinde iki detaya dikkat etmek gerekir.

a) En fazla 8 MB büyüklüğünde bir dosya yükleme olanağınız var.

b) İzin verilen dosya türleri: PNG, GIF, JPEG.

Resim dosyanızı yüklemeden önce bu iki noktaya dikkat etmemiz ve gerekiyorsa resmin boyutu ve dosya türünde gerekli değişiklikleri yapmamız iyi olacaktır.

Masaüstümden bir ekran görüntüsü aldım ve bunu yükleyeceğim. İlk iş olarak ekran görüntümü aldıktan sonra boyutunun 78.1 KB olduğuna dikkat ettim.

“Yüklemek istediğiniz dosya”nın yanındaki “Gözat”a tıkladım ve bilgisayarımdan dosya seçtim ve ardından “Aç” düğmesine tıkladım.

Bu seçimi yaptıktan sonra “Hedef dosya adı”nın yanında birazdan yükleyecek olduğum dosyanın adını, sonekiyle birlikte gördüm. Bir aşağıda dosya hakkındaki kısa bilgileri “Özet” kutucuğuna girdim. Ve ardından gerekli tüm işlemleri bitirdiğim için aşağıda yer alan “Dosya Yükle” düğmesine tıkladım. Dosyayı yükledikten sonra resim dosyası ve bu dosya ile ilgili bilgilerin ve seçeneklerin yer aldığı sayfayla karşılaştım.

Artık yüklediğim resmi, wiki metninin içine yerleştirmeye hazırız. Yapacağımız şey çok basit. İç bağlantı verirken başlangıçta kullandığımız “[[“ işareti ile bitirişte kullandığımız “]]” karakterlerini tekrar kullanacağız. Ve yüklediğimiz dosyanın tam adını sonekiyle birlikte eklemeden önce “Resim:” şeklinde bir ekleme yapacağız.

Örnek: [[Resim:Malatya-Havalari.png]]

Bunu yazınca resim kendi boyutu ile karşımıza geliyor.

 

Resimde alternatif konumlar

Yüklediğimiz resmin bir çerçeve ve çerçeve yazısı içinde görünmesini istiyorsak, bu kez resmin dosya adını yazdığımız yapıya “|” işareti sonrasında “frame” kelimesini ve ardından çerçevede görünmesini istediğimiz metni yazıyoruz.

Örnek: [[Resim:Malatya-Havalari.png|frame|Malatya'da Hava Nasıl?]]

Ve işte sonuç:

Eğer bu çerçeveli resmin solda olmasını istiyorsak, yukarıda örneğini verdiğimiz ve birbirinden “|” simgesi ile ayrılmış olan dizgeye, yine “|” işaretinden sonra “left” ekliyoruz.

Örnek: [[Resim:Malatya-Havalari.png|frame|left|Malatya'da Hava Nasıl?]]

Yüklediğimiz resmin boyutu büyükse ve sayfaya sığmayacak gibiyse, o zaman “thumbnail” denilen ve resmin küçültülmüş şeklini kullanabiliriz. Resmin büyük halini görmek isteyenlere de resme tıklama olanağı ile bu sonuca ulaşma imkanı tanırız. Resmin minik boyutu ile çerçevede gözükmesi için yapılacak tek değişiklik, yukarıda çerçeve örneğinde “frame” yazan yeri “thumb” ile değiştirmek.

Örnek: [[Resim:Malatya-Havalari.png|thumb|Malatya'da Hava Nasıl?]]

 

Yatay çizgi eklemek

Zaman zaman, oluşturduğunuz metni kendi içinde ayırmak için arasında bir “yatay çizgi” eklemek isteyebilirsiniz. Bunun için yapılacak düzenleme son derece basittir. Dört adet çizgiyi “----”, art arda eklemeniz yeterlidir. Deneme tahtasında oluşturulmuş bir örnek aşağıdadır.

Liste oluşturmak

 

Sıralı liste oluşturmak son derece kolaydır. Her satırın başına önce bir yıldız (*) eklenir ve sonra bir boşluk bırakıldıktan sonra yazılacak olan metin girilir.

 

Örnek:
* Yumurta
* Süt
* Bal

 

 

Numaralı liste oluşturmak için, numaralı listede yıldız koyduğumuz yerleri çatalaltı ya da diyez (#) işaretiyle değiştirdik mi tamamdır.

 

 

 

Örnek:
# Yumurta
# Süt
# Bal

 

 

 

Yukarıdaki listelerin bir satır (bir seviye) veya birden fazla seviye ileriye gitmesini istiyorsak, yıldız ve diyez işaretlerinin sayısını artırmamız yeterli olacaktır.

 

Biçimlendirilmemiş metin girmek

Konsolda yazılan kodların, wiki sayfasında nasıl yazıldığı, sanırım çok merak edilen konulardan biri  olmuştur. O kadar kolay bir girdi yöntemi var ki, şaşırabilirsiniz! Tek yapmanız gereken şey, satırın başında bir tane boşluk bırakmak. Bu kadar!

 

Kategoriler

Yazılımlar(Programlar) birbirinden farklı kategorilere ayrılmıştır. PardusWiki sayfalarındaki makalelerin ait olduğu kategorilerin bir listesini buradaki bağlantıya tıklayarak görebilirsiniz.

Kategoriler, aslında Pardus menüsündeki yapıya benzerler, nasıl ki “Çokluortam” kategorisi altında çeşitli yazılımlar varsa, benzer şekilde bir başka kategori altında da o kategoriye ait yazılımlar bulunuyor. Bu benzeşim, PardusWiki ana sayfasında gördüğünüz Pardus Uygulamaları sayfalarında olduğu gibi tüm sayfada mevcut. Örneğin “Çokluortam Uygulamaları kategorisinde" yer alan yazılımlar bir aradadır. Bu özellik, PardusWiki sayfalarının kendine özgü bir düzen içinde oluşmasını ve arama yapan kişilere de kolaylık sağlıyor.

 

Bir maddeyi başka dilde okumak

Türkçe okumakta olduğunuz PardusWiki'deki bir sayfanın başka bir dildeki sayfasına ulaşmak için yapacağınız işlem çok basittir. Varsayalım ki Pardus: İçindekiler sayfasını Türkçe okurken bu sayfanın İngilizce'sini de görmek istediniz. Yapacağınız işlem, sayfanın solunda ve en altta yer alan “diğer diller” seçeneğinden “English”i seçmek ve tıklamak. Karşınızda aynı sayfanın İngilizce'sini göreceksiniz.

 

Tartışmalara imza kullanmak

Belge maddeleri dışında sadece tartışma sayfalarında imza kullanılabilir. Çünkü, PardusWiki'ye yazdığınız belge GNU Özgür Belgeleme Lisansı ile lisanslanmış olduğu için, kamuya açıktır. Ancak, o sayfadaki tartışmalarda kişiler ile yazışır-konuşurken imza kullanmanız doğru olacaktır. Tabi buradaki “tartışma” çevirisinin yanlış anlaşılma olasılığı da mevcut. İngilizce aslı “discussion” olan bu kelimenin “fikir teatisi”, bir başka deyişle “görüş alışverişi” olarak algılanması gerektiği düşünülürse sanırım burada kastedilen anlamın ne olduğu daha da netleşir.

İmzanızı simgelerden oluşan menülerden eklemek için, sağdan bir önceki simgeye tıklarsınız.

Biz, simgeye tıklamadan metin düzenleyicide hazırladığımız örnekleri sunalım:

Otomatik İmza, Saat ve Tarih. ~~~~
Saat ve Tarih bilgisi olmadan sadece imza. ~~~
İsminiz olmadan sadece saat ve tarih. ~~~~~

PardusWiki:Babil (Şablonlar)

PardusWiki'de kullanıcı olarak bir hesap açtınız ve çeşitli maddelere katkı vermeye başladınız. Kullanıcı adı olarak oluşturduğunuz “size özel isim” ile kendinizi tanıtan bir minik sayfa oluşturabilirsiniz. Bu sayfaya kişisel web sayfası bağlantınızı, blog ve/veya sosyal medya bağlantıları gibi unsurlar ekleyebileceğiniz gibi, daha önce hazırlanan şablonları da ekleyebilirsiniz. Kendinizle ilgili sayfaya, PardusWiki'de oturum açtıktan sonra sayfanın üstünde, sağ köşede yer alan yatay menülerden ulaşabilirsiniz. Henüz bir sayfa oluşturmadıysanız, bu bağlantı “kırmızı” renkte gözükür. Sayfayı hazırlamaya başlamak için, “kırmızı” renkli bağlantıya tıklayarak sayfanızı oluşturmaya ve içine de “kendi kulenizi kurmaya” başlayabilirsiniz.

PardusWiki'de oluşturulmuş bulunan şablonların tam listesine buradan ulaşabilirsiniz.

Kendi kullanıcı sayfamızda şablon yerleştirmek için şu yöntemi kullanıyoruz: Kendi metnimizi yazmaya başlamadan önce burada yer alan şablonların kodlarını giriyoruz. Örneğin, anadilimizin Türkçe olduğunu belirtmek için, “Kullanıcı” sonrasında yazan metni kullanacağız. Listede “Şablon:Kullanıcı tr” yazmaktadır. Biz bunu alıp şöylece kullanacağız:

{{babil|tr}}

Aşağıdaki önizleme ekran görüntüsünde yazdığımız wiki metnini ve sonucunu görüyoruz:

Eğer Babil kulesi gibi bu şablonları alt alta eklemek isterseniz, yukarıdaki girdi örneğinde verdiğim şablon kodlarının aralarına “|” işareti ekleyerek “size özel kulenizi” oluşturabilirsiniz.

 

Pardus Uygulamaları şablonu

Bu yazımın sonunda size son olarak önemli bir belgeden bahsetmek istiyorum.

PardusWiki sayfalarındaki uygulamaları tanıtan bir yazı yazıyorsanız, bu yazılım ile ilgili bölümleri oluştururken uyulması gereken bir şablon var. Ve bu şablon ile ilgili belgeye buradan ulaşabilirsiniz.

 

Sonuç

Bu yazıda sizlere dilim döndüğünce, PardusWiki'ye katkı verecekler için temel bilgileri aktarmaya çalıştım. Doğal olarak hepsi bu anlattıklarımla sınırlı değil. Bu bilgilerin daha fazlasını PardusWiki içinde yer alan yardım sayfasından bulabilirsiniz.

Tüm PardusWiki katkıcıları ve “katkıcı adaylarına” bu belgeyi buraya kadar sabırla okudukları için teşekkür ediyor; bol Pardus'lu günler diliyorum.

Şimdiden ellerinize sağlık!