Gimp için Türkçe kaynak sitelerinin ve kullanıcı sayısının artması, açık kaynaklı yazılımlarda geldiğimiz güzel noktayı bize gösteriyor. Herkesin elinden geleni yapmaya çalışması, sitelerinde tanıtıcı yazılar yazması, videolu ya da resimli dersler hazırlaması, yabancı dildeki önemli çalışmaları dilimize tercüme etmesi bu konudaki önemli gelişmelerden bazıları. Gimp 2.6 sürümünün yayınlanması ise bir başka güzel gelişme.

Serinin dördüncüsü olan bu yazıda Enhance, Işık ve Gölge filtrelerini inceliyoruz. Umarım bu yazı serisi Gimp ile ilgilenen ya da ilgilenmek  isteyen arkadaşlar için faydalı oluyordur. Unutmayın! Gimp hayal gücünüzün aynasıdır. Düş dünyanız ne kadar özgürse tasarımlarınız da o kadar özgür ve özgün olur.

BÖLÜM 7: ENHANCE FİLTRELERİ

Enhance filtreleri resimlerdeki titreme, bulanıklık, leke ve yetersiz netlik gibi bazı kusurları gidermek için kullanılır. Filtrelerin genelinde bulunan ön izleme özelliği sayesinde yaptığınız değişiklikleri eş zamanlı olarak görebilirsiniz.

1. Antialising: Bu filtre resimdeki keskin sınırları yumuşatır. Bir resim, piksellerin toplamından  meydana gelir. Pikseller kare biçimli en küçük resim elemanlarıdır. Bitmap programlar, bunları yan yana mozaik döşer gibi getirip görüntüyü oluşturur. Düz alanlarda sorun yoktur ama yuvarlak dönmesi gereken yerlerde tırtıklı bir görüntü ortaya çıkar. Bunu çözmenin yolu, rengin kenarına kırıklı görüntüyü biraz azaltacak daha açık pikseller yerleştirmektir. Antialiasing filtresi işte bu işi yapar, resimlerin kırıklı görünmesini engeller. Resmimizdeki köşeleri basitleştirerek detayını azaltır, köşeler ve çizgilerde yumuşak hatlar oluşturur. Yüksek çözünürlüğe sahip grafiklerde iyi sonuç verir.

2. Deinterlace: Hareket halindeki cisimlerin resimlerini çektiğimizde resimlerde bulanıklık görülür. Bunun nedeni tek karede üst üste binmiş iki resim olmasıdır. İkinci resmin ilk çizgisi ilk resmin ilk çizgisini takip eder şekilde sıralanırlar ve böylece eğer iki resim arasında önemli bir hareketlenme varsa, resimdeki nesneler bulanık ve değişmiş bir görünümde olur. Deinterlace filtresi, iki resimden sadece birini seçerek resimde eksik kalan yerleri bir gradyenle önceki ve sonraki çizgilere uygun olarak doldurur. Sonuçta biraz bulanık bir görüntü elde edilse de bu durum diğer Enhance filtreleri ile düzeltilebilir. Bu filtreye ait seçenekleri incelersek;

• Keep odd lines ve Keep even lines: Biri diğerinden daha iyi sonuç verebilir. Bunun için ikisini de denemelisiniz.

3. Despeckle: Taranmış resimlerdeki çizik, toz gibi küçük kusurları gidermek için kullanılır. Filtreyi uygulamadan önce kusurlu bölgeleri seçmeniz gerekir aksi durumda resminizin diğer bölümlerinde istenmeyen değişiklikler olabilir. Bu filtreye ait seçenekleri incelersek;

• Adaptive: Yarıçapı resim ya da seçili bölgenin içeriğine uydurur. Seçili olursa Radius seçeneğinin etkisi azalır. Radius değerinin tek başına yapacağı etkiye göre daha pürüzsüz bir sonuç elde eder.
• Özyineli: Filtreyi daha kuvvetli olacak şekilde tekrarlar.
• Radius: uygulama penceresinin boyutunu 1’den (3x3 piksel) 20’ye (41x41 piksel) ayarlar. Bu pencere resim üzerinde hareket eder ve içinde kalan bölgedeki renkleri pürüzsüzleştirerek kusurları yokeder.
• Black level: (0-255) aralığında belirtilen değerden daha koyu olan pikselleri kaldırır.
• White level: (0-255) aralığında belirtilen değerden daha beyaz olan pikselleri kaldırır.

4. NL Filter: NL, “non linear” yani doğrusal olmayan demektir. Seçili bir bölüme değil bütün resme uygulanır. Resmi hem pürüzsüzleştirir hem de resme keskinlik (netlik) katar. Bu filtrenin üç farklı işlem kipi vardır. Bütün kiplerde resimde bulunan her bir piksel tek tek elden geçirilir ve kendisi ile çevresindeki piksel değerlerine göre işlenir. Filtreye ait seçenekleri incelersek;

• Alpha trimmed mean: Merkezdeki pikselin değeri, kendi ve komşusu olan toplam yedi pikselin ortalama değeriyle değiştirilir. Yalnız bu yedi değer boyut olarak sınıflandırılarak, ortalama hesaplanırken alt ve üst bölümde bulunan alfa değeri hariç tutulur. Hoş bir görünüm için alpha = 0.0, radius = 0.55 değerleri uygundur. Daha belirgin bir efekt için alpha 0.0 ve radius 1.0 değerlerini deneyebilirsiniz. Alpha için orta değerler pürüzsüzlük ve gürültüde azalma sağlar.
• Optimal estimation: Resim uygun şekilde düzleştirir. Her piksel için çevresindeki değerleri de hesaplayarak ortalama bir düzlük değerini resme uygular. Alpha gürültünün eşik değerini ayarlar.
• Edge enhancement: Optimal estimation özelliğinin tersidir. Sınırları belirginleştirir. Alpha değişkeni sınır belirginliğini ayarlar. Radius değeri 0.5 ve 0.9 aralığında kendini hissettirir.

5. Red Eye Removal: Bu filtrenin amacı resimlerdeki kırmızı göz layını normale döndürmektir. Filtreyi uygulamadan önce kırmızı bölgeyi seçmiş olmanız gerekir. Eğer seçim yapmazsanız filtre sizi “Manually selecting the eyes may improve the results” (gözleri elle seçmek sonucu iyileştirir) şeklinde bir yazıyla uyarır. Önizleme seçeneği ile yaptığınız değişiklikleri görebilir, filtrenin eşik değerini ayarlayabilirsiniz.

6. Destripe: Düşük kalitedeki tarayıcıların neden olduğu dikey çizgileri yok etmek için kullanılır. Resimle eşleşen bir pattern (şablon) kullanarak uygun ayarlarla çizgileri yok eder. Bu şablonu resmin dikey elementlerinden hesaplayarak oluşturur. Eğer ilk uygulamada hâlâ bazı dikey çizgiler varsa dörtgen seçim aracı ile bu çizgileri seçip filtreyi tekrar uygulayın. Diğer seçim araçları sonucu daha kötü hale getirebilir. Filtreye ait özellikleri incelersek;

• Genişlik: 2-100 değer aralığındadır. 60 üstü değerler nadiren gerekebilir ayrıca yapay bir görünüm katabileceği için pek kullanılmaz.
• Create histogram: Histogram, kullanılacak şablonun daha iyi görünmesini sağlayan siyah beyaz resimdir.

7. Sharpen: Sayısallaştırılan resimlerin çoğunda netliğin yeniden düzenlemesi gerekebilir. Resimler sayısallaştırılırken biraz bulanıklık olur. Sharpen filtresi sınırları kuvvetlendirirken gökyüzü ve su gibi bölümlerde gürültüye neden olabilir. Filtre özelliklerini incelersek;

• Sharpness: Netlik değerini 1-99 aralığında değiştirerek sonuçları önizleme ile görebilirsiniz. Büyük değerler resimde leke ve gürültüye neden olabilir.

8. Unsharp Mask : Fotoğraf makinesi ya da tarayıcı kullanılarak sayısallaştırılan resimlerin çoğu için yeniden netlik ayarı gerekebilir. Bu makinelerin sayısallaştırma yöntemiyle ilgili bir durumdur. Seçim sıklığından daha az olan elementler ortalama bir renge dönüştürülür ve böylece keskin kenarlarda biraz bulanıklık meydana gelir. Unsharp Mask filtresi elementlerdeki kusur ve gürültüyü arttırmadan sınırlarını netleştirir. Bu özelliğinden dolayı netlik filtrelerinin en iyisidir. Bazı tarayıcılar tarama esnasında resim üzerine otomatik olarak netlik uygulamayı önerirler. Bu özelliği kaldırıp yerine Gimp netlik filtrelerini kullanırsanız daha olumlu sonuçlar alabilirsiniz. Filtre özelliklerini incelersek;

• Radius: 0,1-120 değer aralığı ile netleştirme işleminin sınırın diğer tarafındaki kaç tane piksele uygulanacağını belirler.
• Miktar: 0-5 değer aralığı ile netleştirme gücünü belirler.
• Threshold: 0-255 değer aralığındadır. Netleştirmenin uygulanması gereken en küçük sınır piksel değerlerini belirler. Böylece yumuşak tondaki geçiş bölgeleri keskinleşmemiş olur ve yüz, gökyüzü, su yüzeyi gibi bölgeler bozulmamış olur.

BÖLÜM 8 : IŞIK ve GÖLGE FİLTRELERİ

Çalışmalarınıza farklı özelliklere sahip ışık kaynağı, parlayan yıldızlar, gölge  ya da mercek bakışı gibi çeşitli görünümler katmanıza yarayan filtreler bu başlık altında yer almaktadır.

1. Gradient Flare: Filtre uygulandığında çevresinde ışık halkaları bulunan göz kamaştırıcı bir ışık kaynağı efektini resme ekler. Filtre özelliklerini incelersek;

Selector bölümünde seçim yapabileceğiniz yedi farklı ışık kaynağı tipi bulunmaktadır. Bu ışık kaynaklarından birini seçebilir ya da altta bulunan “yeni” ifadesine tıklayarak kendinize özel yeni bir ışık kaynağı oluşturabilir ve “düzenle” ifadesine tıklayarak yeni ışık kaynağınızla ilgili her türlü ayarı yapabilirsiniz. Böylece her yönüyle size özel bir ışık kaynağı oluşturmuş olursunuz. 

Işık kaynağınızı belirledikten sonra ayarlar sekmesinde bulunan değerleri değiştirebilirsiniz.

Bu ayarlar;

• Center X, Y: Işık kaynağının bulunacağı yeri X ve Y koordinatları ile belirleyebilir ya da kaynağı fare ile kaynağı istediğiniz yere taşıyabilirsiniz.
• Radius: Işık kaynağının yarıçap değeridir. Kaydırma çubuğu ile ışığı büyültebilir ya da küçültebilirsiniz. (0-150 aralığında)
• Rotation: Işığın dönme açısıdır. (-180 ile +180 aralığında)
• Hue Rotation: Işığın rengini değiştirir.
• Vector Angle: Işığın yayılış açısıdır.
• Vector length: Işığın ulaşacağı uzaklığı belirtir.
• Adaptive Supersampling: Seçili olduğunda derinlik ve eşik değeri ayarlarını yapabilirsiniz.

2. Lens Flare: Resim çekilirken bir nesneye güneş ışığı vuruyormuş görünümü verir. Fare ile bu ışığı istediğiniz yere taşıyabilirsiniz. Filtre özellikleri;

• Center of Flare Effect: Parıltının X ve Y koordinatlarını ayarlar.
• Show position: Bu özellik seçildiğinde önizleme penceresinde bir imleç belirir ve fare ile parlaklığı istediğiniz yere taşıyabilirsiniz.

3. Lighting Effects: Bu filtre resme ışık huzmesi ekler. Gölge oluşturmaz ve tahmin edeceğiniz gibi ışığın düştüğü karanlık bölgelerde bulunan herhangi bir ayrıntıyı da açığa çıkaramaz. Filtre özelliklerini incelediğimizde;

• Etkileşimli özelliği seçili ise ışık huzmesini fare ile istediğiniz yere taşıyabilirsiniz.
• Seçenekler sekmesi; Transparent Background: Bumpmap yüksekliği sıfır olduğunda hedefteki resmi saydam yapar.
• Create New Image: Filtre uygulandığında yeni bir resim oluşturur.
• High Quality Preview: Hızlı bilgisayarlar için yüksek kalitede ön izleme seçeneğidir.
• Distance: Bu kaydırma çubuğu ile resmin merkezi ile ışık kaynağı arasındaki uzaklığı ayarlayabilirsiniz.
• Işık sekmesi; Bu sekmede ışık parametrelerini ayarlayabilir, altı tane ışık kaynağı oluşturabilir ve her biri üstünde ayrı ayrı çalışabilirsiniz. Işığın türünü, rengini, sayısını, resim üstündeki yerini bu bölümden ayarlayabilirsiniz.
• Madde sekmesi ile sadece ışığın değil, nesnelerden yansıyan ışığın da özelliklerini değiştirebilirsiniz.
• Bump Map sekmesi ise resme kabartma görünümü verecek filtre özelliklerini seçebileceğiniz bölümdür. “Enable bump map” ifadesinin yanına tik koyduğunuzda özellik aktif olur.
• Environment Map özelliğinin çalışabilmesi için önceden RGB kipinde bir resim daha seçmiş olmalısınız. İkinci resim ana resmin çevresine çerçeve olarak eklenir.

4. Sparkle: Resme parıltılar ekler. Belirttiğiniz eşik değerinden daha zayıf noktaları kullanır. Parıltıların nerede oluşacağını öngörmek zordur ama parıltının görülmesini istediğiniz yere beyaz noktalar koyarak orada oluşmasını sağlayabilirsiniz. Filtre seçenekleri geniştir. Bunları inceleyelim;

• Luminosity Threshold: Büyük eşik değeri daha çok bölgenin parıltıyla dolması anlamına gelir.
• Flare Intensity: Değerin büyümesi merkezi parlaklık ve ışınları genişletir.
• Spike Points: Parlaklıktan yayılan büyük ışınların sayısı
• Spike Angle: İlk büyük ışının yatayla yaptığı açı değeridir. -1 ile 360 aralığındadır ve -1 değeri rastgele bir değer belirtir.
• Spike Density: Bu seçenek resimdeki parıltıların yoğunluğunu/sayısını ayarlar.
• Transparency: Parıltıları şeffaflaştırarak alt katmanın görünmesini sağlar. Eğer başka katman yoksa sadece parlaklık değeri azalır.
• Random Hue: 0.0-1.0 aralığında parıltıların renk tonunu değiştirir.
• Random Saturation: 0.0-1.0 aralığında parıltıların doygunluğunu değiştirir.
• Preserve Luminosity: Bütün merkezi piksellere en parlak pikselin aydınlığını verir.
• Inverse: Resimdeki en parlak piksel yerine en koyu pikseli seçer ve daha koyu parlaklıklar oluşur.
• Add Border: Parıltıları en parlak piksel üzerinde oluşturmak yerine, Resmi çok sayıda parıltıdan oluşan bir resim kenarlığı ile çerçeveler.
• Natural, Foreground, Background Colors: Merkezi piksellerin rengini bu değerlerden birini seçerek değiştirebilirsiniz.

5. Supernova: Bu filtre resme parlak bir yıldız ekler. RGB ya da Gri ölçekli resimlere uygulanabilir. Yıldızın büyüklüğünü, rengini istediğiniz şekilde ayarlayabilirsiniz. Önizleme özelliği ile yapılan ayarları eşzamanlı olarak görebilirsiniz. Filtre ayarlarını incelersek;

• Center of SuperNova: Yıldızın resim üstünde yerleşeceği koordinatları ayarlar. İsterseniz fareyle de yıldızı istediğiniz yere taşıyabilirsiniz.
• Show position: Yıldızın merkezini bir imleçle gösterir.
• Renk: Yıldızın rengini buradan seçebilirsiniz.
• Radius: Yıldızın çapını dolayısıyla büyüklüğünü 1-100 değer aralığında belirler.
• Spokes: Yıldızın çevresine saçılan ışın sayısını ayarlar.
• Random Hue: Yıldız ışınlarının rengini rastgele belirler.

6. Drop Shadow: Eğer varsa seçili bölgeye yoksa resmin tamamına gölgelendirme ekler. Bunun için resmi yeniden boyutlandırması gerekebilir. Gölgenin rengini, yerini ve boyutunu seçebilirsiniz. Bu arada şunu da hatırlatayım; filtre gölgenin görünmesi için bir katman eklemez. Gölgenin arka planı şeffaftır. İsterseniz filtreyi uyguladıktan sonra beyaz arka plan katmanı ekleyebilirsiniz. Filtre özelliklerini incelersek;

• X Offset, Y Offset: Gölgelendirilecek katman yatay (X) ve düşey (Y) olarak ötelenir. X ve ye Y offset değerleri gölgenin yerleştirleceği yeri belirtir. Büyük değerler hayali ışık kaynağının çok uzakta olduğu izlenimini verirken düşük değerler kaynağın resme daha yakın olduğu görünümünü verir.
• Blur radius: Gölgelendirme bittikten sonra sonucun daha gerçekçi görünmesi için resme bir de bulanıklık filtresi uygulanır. Bulanıklık filtresinin yarı çap değerini buradan ayarlayabilirsiniz. Ayrıca düzgün bir sonuç için “allow resizing” ifadesinin de seçili olması gerekir.
• Color: İstediğiniz bir renkte gölgelendirme yapabilirsiniz. Bunun için renk sekmesinden istediğiniz rengi seçmeniz yeterli.
• Saydamsızlık: Filtreyi uyguladıktan sonra oluşan yeni gölge katmanının saydamlık ayarını buradan yapabilirsiniz. Ön tanımlı değeri %80’dir.
• Allow resizing: Eğer seçili ise, gerektiğinde gölgenin yerleştirilmesi için resim boyutunu yeniden düzenler. Yeni boyut, resime, bulanıklık yarı çapına ve gölgenin X, Y offset değerlerine bağlıdır.

7. Perspective: Resme perspektif gölge ekler. Gölgenin renk, boyut, yön ve uzaklığını ayarlayabilirsiniz. Gerekliyse filtre resmi yeniden boyutlandırır ama gölgenin görülebilmesi için arka plan eklemez.  Filtre ayarlarını inceleyecek olursak;

• Açı: Gölgenin ya da hayali ışık kaynağının doğrultusunu belirler. 90 dereceden küçük değerler için gölge sağ tarafta, büyük değerler için sol tarafta oluşur.
• Relative distance of horizon: Hayali ufuk noktasının uzaklığını belirler.
• Relative length of shadow: Katman ya da seçime bağlı olarak gölgenin uzunluğunu ayarlayabilirsiniz. Bu arada önemli bir bilgi; relative length of shadow değeri horizon değerinden büyük olmamalı.
• Blur radius: Gölgelendirme bittikten sonra sonucun daha gerçekçi görünmesi için resme bir de bulanıklık filtresi uygulanır. Bulanıklık filtresinin yarı çap değerini buradan ayarlayabilirsiniz.
• Renk: Gölgenin öntanımlı değeri siyahtır ama siz isterseniz bu seçenekten  rengini değiştirebilirsiniz.
• Saydamsızlık: Filtreyi uyguladıktan sonra oluşan yeni gölge katmanının saydamlık ayarını buradan yapabilirsiniz. Öntanımlı değeri %80’dir.
• Interpolation : Bu açılır menüden uygulanacak eklenti yöntemini (None, Linear,  Cubic, Sinc) seçebilirsiniz. Linear en doğru seçim olur çünkü diğerleri bazı bölgelerin rengini değişmesine neden olabilir.
• Allow resizing: Eğer seçiliyse, gerektiğinde gölgenin yerleştirilmesi için resim boyutunu yeniden düzenler.

8. Xach-Effect: Bu filtre uygulandığı katman ya da bölgeye 3D özelliğinde hoş bir yarı saydam görünüm ekler. Bunu yaparken seçili katmanın üstünde “Highlight” ve “Shadow” isimli iki yeni bir katman oluşturur. Shadow katmanı arkaya düşen gölge oluşturarak resme derinlik katarken Highlight katmanı katman maskesi özelliğini kullanır. Gölgenin ya da aydınlanmanın rengi, yönü gibi öntanımlı değerleri değiştirerek farklı görünümler elde etmek mümkündür. Filtre özelliklerini incelediğimizde aydınlatma (highlight) ve gölge (shadow) için ayar seçenekleri bulunmaktadır.

Aydınlatmanın boyutunu (Highlight X/Y offset ), rengini (Highlight color),saydamlık miktarını (Highlight opacity) ve gölgenin rengini (Drop shadow color), saydamlık miktarını (Drop shadow opacity), bulanıklık çapını (Drop shadow blur radius), boyutunu (Drop shadow X/Y offset) ayarlar bölümündeki ilgili yerlerden değiştirebilirsiniz.

9. Apply Lens: Filtre uygulandığında sanki bir mercekten resme bakılıyormuş görünümü verir. Önizleme özelliğiyle yapılan ayarları eşzamanlı olarak görebilirsiniz. Filtre ayarlarını incelersek;

• Keep original surroundings: Mercek seçili katmanın üstündeymiş gibi görünür.
• Set surroundings to background color: Araç kutusundan seçeceğiniz bir renk, aktif katmanda merceğin görüş alanı dışındaki bölüm için arka plan rengi olur.
• Lens refraction index: Merceğin kırma indisi 1 ile 100 değer aralığında seçilebilir.

10. Glass Tile: Filtre uygulandığında resim ya da seçili bölge cam parçalarından yapılmış bir mozaik görünümü alır. Önizleme özelliğiyle, yapılan ayarları eşzamanlı olarak görebilirsiniz. Filtre ayarlarını incelersek;

• Tile width: Döşemelerin genişliği (10-50 piksel)
• Tile length: Döşemelerin uzunluğu (10-50 piksel)