Sun Microsytems şirketinin Oracle tarafından satın alınmasıyla başlayan gelişmeler neticesinde, OpenOffice.org yazılımı üzerinde Oracle'ın endişe verici tutumu üzerine Oracle ile bağlarını koparan özgür yazılım gönüllüleri tarafından kurulan TheDocumentFoundation öncülüğünde Dünya'nın birçok farklı yerinden gönüllülerin katkısıyla geliştirilen LibreOffice özgür yazılım ve üretkenlik takımının 3.4.0 numaralı ana kararlı sürümü yayımlandı.

Microsft Windows, Mac Os X ve GNU/Linux sistemleri üzerinde çalışabilen LibreOffice yazılımı, Microsoft Office, iWorks gibi ücretli alternatifleri arasından hem özgürlüğü hem de gelişmiş özellikleri ile ön plana çıkmakta. Dünya'nın büyük Linux dağıtımları, özellikle ticari sürümleri için, LibreOffice ofis yazılımı bu dağıtımlarının vazgeçilmez araçlarından biri. Tıpkı diğer büyük Linux dağıtımları gibi LibreOffice ofis yazılımı Pardus'un da önemli bir parçası. RedHat, Novel, Canonical gibi büyük yazılım güçlerinin yanında Pardus geliştiricilerinin de LibreOffice kodlarına küçük de olsa katkı verdiklerini ve bunun yanında LibreOffice'i ilk kez depolarına alıp kullanıcılarına sunan Linux dağıtımının Pardus 2011 olduğunu da buradan tekrar hatırlatalım.

Yeni sürümle gelen özellikler ve yenilikler neler?

LibreOffice'in 3.4 sürümü görünüm ve performans olarak önemli gelişmeleri beraberinde getirmekte. Eylül 2010'dan bu yana yapılan çalışmalar neticesinde en önemli hedeflerden biri olan kod ve kod yorumlarının temizliğinde çok büyük aşamalar kaydedilmiş durumda. LibreOffice, öncesinde OpenOffice.org kodları, 1980'li yıllarda çalışmalarına başlanan StarOffice yazılımına dayanmakta. Yaklaşık 30 yıllık kodların ciddi bir kısmı artık bakımı yapılamaz bir hal almış ve bu kodların açıklama kısımları çoğunlukla Almanca yazılmış olduğundan bu kodlar "kirli kod" olarak nitelendiriliyordu. Yapılan çalışmalar sonucunda binlerce satır kirli kod temizlendi ve kod yorumlarının büyük kısmı Almanca'dan İngilizce'ye çevrildi. Sun Microsytems zamanlarında OpenOffice.org için bu kod temizleme kararı 2006 yılında alınmış fakat bugüne kadar uygulamamıştı. LibreOffice'in kodlarının temizlenmesi, yazılımın gelişmesi ve geleceği adına çok önemli bir adım olarak görülmekte.

LibreOffice katkı süreçlerinde yaşanan gelişmeler sonucunda, yerelleştirme ekibi yaklaşık 200 kişilik bir katkıcı sayısına ulaşarak, her dilde daha iyi yerelleştirilmiş bir LibreOffice sürümü sunmakta. LibreOffice Türkçe yerelleştirmeleri neticesinde, LibreOffice 3.4.0 arayüzü %100 oranında Türkçe 'ye çevrilmiş durumda.

LibreOffice resmi sitesinde yayımlanan önemli yenilikleri ve gelişmeleri aktarmak yeni sürüm ile gelenleri daha kolay anlatmayı sağlayacaktır:

Kelime İşlemci ile gelen yenilikler:

• Sayfaları daha iyi belirtmek için yeni gradyan/gölge ve değiştirilebilir renk seçenekleri

• Sütunlar ve dipnot ayraç çizgileri için stil ve renk desteği. Bu özellik LibreOffice'in ODF ile uyumluluğunu artırmakta.

• Yunanca numaralandırma ve işaretleme desteği

• Graphite akıllık karakter işleme özelliği yeni graphite motoru ile yeniden yazılarak daha kararlı ve 10 kat hızlı bunun için mevcut belge ve karakterlerde bir değişikliğe gerek duyulmamakta.

Hesap Tablosu ile gelen yenilikler:

• Çalışma sayfasını Taşı/Kopyala penceresi ergonomiyi artırmak için yeniden tasarlandı.(Düzenle->Çalışma Sayfası->Taşı/Kopyala)

• Her çalışma sayfası için ayrı otomatik filtre desteği. Daha önce bir belgede bir otomatik filte kullanılabilmekteydi.

• Çizim katmanı yeniden hazırlandı, bu çalışma ile çizelgelerdeki konumlamanın isabeti artırıldı.

• Dış veri işleme özelliğinde büyük çalışmalar yapıldı, yeniden yazılan kod ile dış veri kaynakları kullanan formüllerdeki hesaplama sorunları giderildi, ve sağlanan büyük performans artışı ile çok büyük ver aralıklarında çalışma sorunu giderildi.

• Bir çalışma sayfasında birden çok ara toplam özelliği

• Excel belgelerini içe aktarırken OLE bağlantılarını koruma özelliği, OLE bağlantıları dış referanslara dönüştürülüp saklanmakta. Önceki sürümde OLE bağlantıları yok sayılmakta ve hücrelerde hata uyarıları çıkmaktaydı.

• Veri Pilotu artık Pivot Tablo(Özet Tablo) olarak adlandırılmakta.

• Pivot Tabloya sınırsız numara alanı desteği. Önceki Veri Pilotu 8 ham veri sütunu ve 10 ayrı sayfa imkanı sunmaktaydı.

• Veri Plotu içerikler yeniden yazıldı, hatalar ve performans sorunları giderildi

Sunum ile gelen yenilikler:

• İçindekiler tablosu ile birlikle, sunum küçük resimlerini HTML galerisi olarak dışa aktarma özellği iyileştirildi.

Çekirdek değişiklikler:

Arayüz:

• Unity menüsü için uyum desteği sağlandı.

• Uluslararası karakter önizlemesi özelliği

• Linux için metin işleme(Text Rendering) iyileştirmeleri. Metinler artık Cairo ile işlenmekte ve diğer Caior kullanan uygulamalar gibi alt pikselleme seçenekleri sunulmakta. Bu sayede belgelerinizdeki karakterler, masaüstünüzdeki diğer karakterler gibi işlenmekte

• Linux imleç temalarını daha iyi uygulama.

• Gtk temaları ile daha iyi entegrasyon. Menü ayraçları, anahtar düğmeleri ve birçok eklendi işleme iyileştirmeleri

• Arama çubuğu artık Firefox ve Evolution gibi davranmakta. Öntanımlı olarak kapalı gelmekte ve menüden bul veya Ctrl+F'ye basınca ekrana gelmekte.

• Kelime işlemci, Hesap tablosu ve Sunum için belge sınırlarında ayrı genişlik ve stil

• ODF ve diğer belge biçimleri ile uyumu artıracak 3 Boyutlu sınır tipleri eklendi.

• Renk kartelası(cetveli) eklemek ve kaldırmak artık mümkün. Araçlar->Seçenekler->Çizelgeler->VArsayılan Renkler yolu ile yeni renk kartelaları(cetvelleri) ekleyebilirsiniz.

Performans:

• Linux için daha iyi açılış; Açılış ekranı artık bütün uygulama için verileri okumadan önce sunulmakta ve daha temiz kod ile daha hızlı bir açılış süreci sunulmakta.

• Etkisiz ve gereksiz "BmpColorMode"un kaldırılması ile, tema boyutlarında küçülme.

• 150 gereksiz çiftlenmiş kayıp simgenin temizlenmesi ile gereksiz kabarmanın önüne geçilmekte.

• Nadiren kullanılan metin kodlama çevrimelrinin ayrı kütüphanede sunulması ile 1mb ve Ram tasarrufu

• Linux karakter ayarlama kaçağı konusunda sorun çözülerek 800K ve Ram tasarrufu

• Windows yükleyicisinin indirme boyutunu 30 Mb kadar küçültme

LibreOffice 3.4 yukarıda belirtilen ön plana çıkan değişikliklerin yanı sıra onlarca hata düzeltmesi ve yeni özellik ile gelmekte.

LibreOffice'in sürüm politikası doğtultusunda 3.4.0 sürümü bireysel kullanıcılar için tavsiye edilmekte. Çok büyük ticari işlemteler ve kurumların LibreOffice 3.4.1 serisini beklemesi önerilmekte. Nedeni ise LibreOffice'in ciddi kalite güvencesi politikası. Ana sürüm olan 3.4.0'ın ilk ardından gelecek olan hata giderme sürümü olan 3.4.1. büyük işletmeler ve kurumlara tavsiye edilmekte.

TheDocumentFoundation vakfı için ilk büyük sürüm olan LibreOffice'in anlamı çok büyük. Kuruluştan itibaren geçen sürede bu sürümü çıkarmanın arkasında yapılan işler; yüzlerce yeni katkıcı kazanmak, Almanya'da bir vakıf kurmak için gerekli tutar olan 50.000 Euro'yu toplamak, ve üzerine vakıf faaliyetleri için yaklaşık bir 50.000 Euro daha toplayabilmek, özgür ofis yazılımı olan LibreOffice'in rüştünü ispatlamak ve devamlılığını güvenceye almak için bir alt yapı oluşturmak.

Bu gelişmeler göz önüne alındığında LibreOffice; OpenOffice.org gelişiminde tıkanılan süreçleri aşmış, ötelenen işlere girişmiş ve aktif ve hızlı bir üretim süreci oluşturmuş gibi görünüyor. Bu sürüm ile modern, gelişmiş ve yüksek performanslı açık kaynaklı ofis yazılımının önü açılmakta.

LibreOffice'in yeni sürümünü en kısa zamanda Pardus depolarında görmek dileğiyle.

Kaynaklar:

1-The DocumentFoundation Resmi Duyurusu: http://blog.documentfoundation.org/2011/06/03/the-document-foundation-announces-libreoffice-3-4-0/

2-LibreOffice 3.4.0 yeni özellikler tanıtım sayfası: http://www.libreoffice.org/download/3-4-new-features-and-fixes/

3-Micheal Meeks'in LibreOffice 3.4.0 Gelişim Süreci konulu günlük girdisi: http://www.gnome.org/~michael/blog/2011-06-03-libreoffice-3-4-0.html

Daha fazla LibreOffice haberi için: http://planet.documentfoundation.org/ (İngilizce)