DistroWatch sitesinin ayrıntılı Pardus 2009 incelemesinin ilk bölümünü dün yayınlamıştık. Şimdi de ikinci ve son bölümünü sizlerle paylaşıyoruz..

(...)

Paket Yönetimi, Ek Depolar ve Güvenlik Güncellemeleri

Pardus kendisine ait PİSİ adı verilen paket yöneticisi kullanıyor, bu demek oluyor ki kendisine özel paket sistemi kullanıyor. PİSİ hem grafiksel hem de komut satırı arayüzü barındırıyor. Grafiksel arayüzün kullanımı kolay ama paket veritabanında arama yaptığınızda biraz yavaş. Günümüzün kullanıcı dostu Linux dağıtımlarında bulunan güzel bir özellik, yeni paket güncellemesi olduğunda panelde bulunan bir uyarı simgesiyle kullanıcının bilgilendirilmesidir. Pardus'ta böyle bir özellik bulunmuyor (Çevirenin notu: Bu özellik Pardus'ta mevcut). Yeni bir paket olup olmadığını öğrenmek için yapmanız gereken, "aralıklı güncelleme kontrolü" özelliğini açmak olacaktır.

PİSİ'nin komut satırı sürümü, grafik arayüzüne göre daha çok özellik sunuyor. Barındırdığı ilgi çekici bir özelliklerden biri "emerge" seçeneği. Gentoo Linux'taki emerge komutu gibi, bu seçenek Pardus'a kaynak paketlerinden kurulum yapmanıza izin veriyor. Pardus Wiki'de PİSİ CLI kullanımına dair detaylı bir rehber bulunuyor.

Temel Pardus deposundan paket seçimi sınırlı olsa da, ilave paketler sunan resmi bir "katkı" deposu ve resmi olmayan birkaç küçük depo bulunuyor. KDE 4 hayranı olmayanlar, GNOME 2.24 ve Xfce 4.6.1 masaüstlerini barındıran "katkı" depolarının bulunduğunu, Xfce Goodies projesi paketleri ve ilave birçok uygulamanın varlığını öğrendiklerinde sevineceklerdir. Tercih ettiğim masaüstü ortamı olarak Xfce kurdum ve kusursuz bir uyarlama olduğunu gördüm. Diğer depoların nasıl ekleneceğine dair bilgi Pardus WorldForum'dan edinilebilir. Diğer depoların eklenmesiyle birlikte bile Pardus'un paket içeriği Mandriva, Ubuntu ya da OpenSUSE gibi dağıtımlara yaklaşamıyor. Diğer ikinci-seviye dağıtımlarla karşılaştırılacak olursa, paket içeriği hızlı bir şekilde artıyor ve çok iyi bir yazılım çeşitliliği sunuyor.

Pardus için paket hazırlayanlar veya kaynak koddan derleme yapmaktan hoşlananlar, Debian'da olduğu gibi öncelikle geliştirme araçlarına ihtiyaç duyacaksınız. PardusWiki'de Pisi Paketi Hazırlama'ya dair çok iyi belgeler ve yardımcı kaynaklar bulunuyor.

Pardus'u kurduğumdan beri güncellenmiş 2.6.30.4 kernel ve bağımlı olduğu headers, sources ve modules paketlerini de içeren yaklaşık 50 güncelleme yapıldı. Genellikle otomatik olarak kernel kurulumuna güvenmem ancak Grafiksel Pisi arayüzünü kullanarak test etmeye karar verdim.

Kurulum süreci sorunsuzca tamamlandı ve bir sonraki açılışta yeni Kernel'in GRUB menüsüne eklendiğini gördüm. PİSİ yeni Kernel'i düzgün bir şekilde eski olanın yanına yüklemişti. Genelde, paket güncelleme sistemi konusunda ne grafik arayüzde ne de komut satırı arayüzünde bir problemle karşılaşmadım.

Paket yönetimiyle ilgili tek endişem; Pardus geliştiricilerinin, bazı güvenlik yamalarını hazırlama hızı ve kullanıcılarına ulaştırması konusunda olacak. Mozilla'nın “kritik” olarak sınıflandırdığı iki güvenlik yamasının da bulunduğu bazı ciddi hataları olan paketlerin sürekli güncellemesi olurken, bilinen güvenlik açıkları kapatılmış Firefox 3.5.2 paketi henüz hazırlanmamış durumda. Bu konuyu Pardus forumunda dile getirdiğimde, hazırlandığını ve test edilmesinin birkaç gün daha süreceği bilgisini aldım. Pardus'un test deposunu kontrol ettiğimde hiç paket olmadığını gördüm. Güvenlik güncellemesine sahip olabilmek için tek seçenek, en azından geçici olarak, paket yönetim sistemini iptal ederek kaynağından güncelleme yapmak olacak. Yakın zamanda kullandığım tüm diğer dağıtımlarda -Ubuntu, VectorLinux, Slackware Linux, Red Hat Enterprise Linux ve Scientific Linux- güncellemelerin Mozilla tarafından yayınlamasının ardından 24-48 saat içerisinde güncellenmiş Mozilla Firefox paketi kullanıma hazırlanmıştı.

Globalleştirme ve yerelleştirme

Başta belirttiğim gibi Pardus'un uluslararası dağıtımı 11 dil destekliyor. Pardus'un destek tanımı diğer dağıtımlardan biraz farklı. Bunlar YALI yükleyicisini kullanarak dil seçebildiğiniz gibi aynı zamanda PiSi gibi Pardus özel uygulamalarını ve araçlarını, Ağ Yöneticisi'ni, Sistem Yönetim araçları ve Kaptan da size seçtiğiniz dilde eşlik ediyor. Sonuçta, diğer diller de gerçekten işlerini iyi bir şekilde yerine getiriyor. KDE i10n paketleri, KOffice i18n paketleri ve glibc yerelleri tamamıyla Pardus depolarına dâhil edilmiş durumda. Pardus'u kullanarak çok yönlü İbranice masaüstünü kolaylıkla ayarladım. Kolayca dış kaynaklardan eklenebilecek Aspell sözlükleri (Çevirenin notu: Aspell sözlükleri depomuzda mevcut. Distrowatch editörünün gözünden kaçmış.) ve bazı desteklenmeyen dil paketleri dışında bir eksiklik görmedim.

Pardus Görüntü Yöneticisi'nde varsayılan olarak KDM kullanılıyor. Maalesef, KDM sistem girişinde alternatif bir dil desteklemiyor. Bununla birlikte GDM "katkı" depolarında bulunuyor ve KDM'den GDM'ye geçiş gayet güzel bir biçimde açıklanmış. Bunlara ek olarak Pardus'un grafiksel sistem yapılandırma araçları kullanıcının varsayılan dilini ve yerel ayarlarını değiştirebilmesine olanak tanıyor. Hem KDE hem de Xfce'teki panel uygulamaları klavye düzenini hızlı ve iyi bir şekilde değiştirmenizi sağlıyor.

Genel olarak, Pardus'ta globalleştirme ve yerelleştirme seçtiğiniz dile rağmen iyi düşünülmüş ve iyi çalışıyor. Kullanıcılar bazı desteklenmeyen diller için gerekli dil paketlerini, sözlükleri ve uygulamaları en kötü ihtimalle depolardan çekebilmekte. Büyük dağıtımlardaki kadar iyi olmasa da resmi ek dil desteği her zaman bir artı olmuştur. Sonuç olarak ek dil desteğinin konması, ortalama Linux kullanıcıları için iyi olacak.

Sonuç

Birkaç yıldır Pardus hakkında güzel şeyler duyup okumama rağmen 2009 sürümüne kadar bu dağıtımı hiç kullanmamıştım. Uzunca bir zamandır denediğim yeni dağıtımlar konusunda da hiç bu kadar heyecanlanmamıştım. Çalışmamı engelleyecek veya gerçekten canımı sıkacak kadar ciddi hiçbir hatayla karşılaşmadım. Şu ana kadar gördüğüm en iyi KDE 4 uyarlaması ve ilk kez çalışmaktan gerçekten hoşnut olduğum KDE sürümü.

Xfce uyarlaması da çok iyi. Pardus,kolay anlaşılır ve olması gerektiği gibi çalışan, grafik arayüzlü yönetim araçları çeşitliliğine sahip. Grafik arayüzle yapabileceğiniz her şeyin komut satırı arayüzü karşılığı mevcut. Özelikle PİSİ paket yöneticisi, CLI (komut satırı) versiyonunda ek özellikler sunuyor.

Pardus genel olarak çok kolay kullanımlı. Önemli dağıtımlarda bulunan otomatik güncelleme hatırlatıcı ve otomatik ağ bağlama (automatic network interface switching) gibi özellikler Pardus'ta henüz eksik olan özelliklerden. Bunlar hata değil daha çok diğer dağıtımlardan kullanmaya alışkın olduğum eksik incelikler. Pardus geliştiricileri hata takip sistemlerindeki istek listesinin doldurulmasını desteklemeliler ve ben de birkaç ilave yapabilirim. Globalleştirme ve yerelleştirme iyi yapılandırılmış ve "desteklenmeyen" diller için bile neredeyse tamamlanmış durumda. Resmi olarak desteklenen diller eksiksiz ve kusursuz işliyor. Pardus Forumlarını, Wiki'yi ve İngilizce belgelerini mükemmel buldum. Forum'a başvurduğumda, hızlı, içten ve yardımsever bir yaklaşımla karşılaştım; ki bu bir kişinin dağıtımın arkasındaki topluluktan isteyebileceği en önemli şeydir.

Pardus tavsiye edilebilecek birçok şeye sahip ve mükemmel bir KDE 4 uyarlaması arayanlar için kesinlikle güzel bir deneyim. Pardus mükemmel değil, ancak kusurları ve eksiklikleri, denediğim bazı büyük Linux dağıtımlarının son sürümleri dışında, çoğu dağıtıma göre çok az. Yeni bir Linux kullanıcısı için iyi bir aday olarak düşünülebilecek, YALI önyükleyicisi eksiklikleri dışında eksik özelliği olmayan, deneyimli kullanıcıların da esnekliği bakımından kullanmak isteyecekleri, yeterince kolay kuruluma ve kullanıma sahip bir dağıtım. Pardus 2009'dan kesinlikle etkilendim.

Kaynak: DistroWatch