VA (Video Acceleration) API, yüksek kaliteli videoların grafik işlemci kullanılarak oynatılması için Intel tarafından geliştirilmiş bir kitaplık. Eğer uygun bir ekran kartı ve sürücüye sahipseniz HD videoların oynatılması esnasındaki CPU kullanımını %5 gibi çok küçük bir orana düşürmek bile mümkün.

Pardus 2009 depolarında da bir süredir mevcut olan VA API kitaplığı, Pardus 2009.2′nin çıkmış olduğu bu günlerde daha kararlı bir hale geldi. Her ne kadar Intel geliştirmiş de olsa şimdilik depoda ATI ve NVIDIA ekran kartları için VA API sürücüsü bulunmakta.

VA API’yi kullanabilmek için ATI kullanıcılarının fglrx sürücüsünü, NVIDIA kullanıcılarının ise nvidia-current sürücüsünü etkinleştirmeleri gerekiyor. NVIDIA kullanıcılarının ayrıca vdpau-video paketini de kurmaları gerekiyor.

Çeşitli video oynatma uygulamaları için farklı yöntemler mevcut. Ben sadece mplayer için vermeniz gereken komutu yazacağım:

mplayer -vo vaapi -va vaapi dosya_adi.avi

GL kullanmak isteyenler aşağıdaki komutu deneyebilir:

mplayer -vo vaapi -va vaapi:gl dosya_adi.avi

Yukarıdaki komut ile video düzgün açılıyorsa şu komut hoşunuza gidebilir:

mplayer -vo vaapi -va vaapi:gl:reflect dosya_adi.avi

İyi eğlenceler

Pardus deposuna almanın uygun olmadığını düşündüğümden (çünkü sistemdeki libdrm sürümüyle uyumlu değil) Poulsbo sürücüleri için ayrı bir depo oluşturdum. Eğer kararlı 2009 deposunu kullanıyorsanız aşağıdaki komutları root kullanıcısıyla vererek sürücüleri kurabilirsiniz:

pisi ar psb http://cekirdek.pardus.org.tr/~fatih/packages/2009/psb/pisi-index.xml.bz2
pisi it module-psb xorg-video-psb xpsb-glx

Paketler kurulduktan sonra sürücünün düzgün bir şekilde çalışması için sistem belleğinizi kısıtlamanız gerekiyor. Bunu yapmak için mem= çekirdek parametresini kullanmalısınız. Örneğin 1 GB sistem belleği için önerilen parametre mem=980MB iken 2 GB sistem belleği için mem=2000MB öneriliyor.

Aslında Intel için ekran kartlarına en iyi Linux desteği veren firma olduğunu söyleyebiliriz. Poulsbo kartlarındaki sorun başka bir firmanın geliştirdiği grafik çekirdeğinin seçilmiş olmasından ileri geliyor. Intel her ne kadar kapalı kodlu sürücüleriyle bu eksikliği gidermeye çalışsa da bu sürücüler sadece belirli dağıtımların belirli sürümlerinde çalışıyor. Üstelik hukuki açıdan bir dağıtıma dahil edilmesi de mümkün görünmüyor. Yukarıda sözünü ettiğim depoda bulunan sürücüler Tungsten Graphics (VMWare tarafından satın alındı) tarafından geliştirilmiş. Çok da performanslı olduğu söylenemez; ancak yine de 3B, askıya alma ve birden fazla monitör desteği vererek temel ihtiyaçları giderecek durumda.

AMD’nin açık kaynak stratejisini açıklamasının üzerinden yaklaşık iki yıl geçti. Bu süre zarfında AMD’nin sağladığı belgeler sayesinde açık kodlu ATI sürücüleri daha fazla donanımı destekler hale geldi. Mesa 7.6 ile gelen yeni r600 sürücüsü ile bu konuda önemli bir adım daha atılmış oldu. r600 sürücüsü ATI RadeonHD 2xxx, 3xxx, 4xxx serisi kartlar için 3B desteği sağlayan yepyeni bir sürücü. Bu sürücü ile beraber hemen hemen her ATI kartı için 3B desteği alabilir duruma geldik.

r600 sürücüsünü denemek isteyenler test deposundaki mesa paketini kurabilirler. Sürücüyü kullanabilmek için radeon ya da radeonhd sürücüsüne geçmek gerekiyor. Sürücü henüz tamamlanmış değil. Ufak tefek sorunlar da olabilir. Yine de depoya almak için oldukça kararlı görünüyor. Efektler açıkken oyunlarda görsel bozukluklar olabilir. Bu yüzden herhangi bir oyuna girmeden önce Shift+Alt+F12 kısayolunu kullanarak efektleri askıya almanız iyi olur.

Bu arada radeonhd sürücüsü de güç yönetimi özelliği kazandı. Grafik işlemci, kullanım durumuna göre değişik frekanslarda çalışabiliyor. Bu özelliğe sahip yeni sürücü de test deposunda yerini aldı.

AMD geliştiricileri, yeni çıkacak modellerde DRM (Digital Rights Management) ile ilgili donanımların diğer kısımlardan ayrı tutulduğunu ve bu sayede açık kodlu sürücüleri yazmanın daha kolay olacağını söylüyor.

Kısacası, Linux dünyasında hep sorunlu olduğu düşünülen ATI ekran kartlarında durum tam tersine dönüyor. AMD’ye verdiği destek için teşekkür ediyoruz.