Bu yazının asıl amacı kısa bir süre önce duyurduğumuz Pardus64'ü [1] sanal makineler üzerinde kullanmak isteyen kullanıcılara, bunu denemeden önce bilinmesi faydalı olabilecek bazı detaylar hakkında bilgi verebilmektir.

Sanallaştırma, kullandığımız işletim sistemi çalışıyor haldeyken aynı anda başka başka işletim sistemlerini de koşturmamızı sağlayan bir teknoloji. Çalışan tüm bu işletim sistemleri (guest) üzerinde koştukları bilgisayarın (host) aynı donanımını paylaşır. Performans ise donanım ile yakından ilgili. Sanallaştırma denilince akla ilk gelen uygulama Virtualbox olmakla beraber Xen, VMVare de diğer sanal makine uygulamaları arasındadır.

Pardus64'ü sanal makine üzerinde deneyebilmek için öncelikle işlemcinizin donanımı sanallaştırabilme özelliğini test etmeniz gerekiyor:

egrep '(vmx|svm)' --color=always /proc/cpuinfo

Eğer, yukarıdaki komut bir çıktı veriyorsa işlemciniz sanallaştırma teknolojisini destekliyor. Sanallaştırmayı destekleyen işlemci modellerinin listelendiği [2] linki ziyatret edebilirsiniz. Bununla beraber Pardus64 için işlemcinizin 64 bit işletim sistemi koşturabilme yeteneğinin de olması gerekiyor. Bunu öğrenmek için aşağıdaki komut ile işlemci bayrakları arasında "lm" değerini arıyoruz:

grep ' lm ' /proc/cpuinfo

'lm' 'Long Mode' ifadesini belirtiyor, bu da işlemcinizin 64 bit olduğunun göstergesi oluyor.

Bu noktadan sonra 64 bit bir dağıtım üzerinde Virtualbox kurduktan sonra isterseniz sanal bir disk [3] oluşturarak isterseniz de tüm diskinizi sanal makineye göstererek [4] (daha önceden ayrılmış bir disk bölümüne Pardus64'ü yerleştirdiğinizi varsayıyorum) Pardus64 bulunan disk bölümünü boot edebilirsiniz. Unutmayınız ki 32 bit host üzerinde sanallaştırma teknolojisi ile sadece 32 bit guest koşturabiliriz; 64 bit hostlar üzerinde ise hem 32 bit hem de 64 bit guestler koşturabilmemiz mümkün.

Son olarak elinizdeki dağıtımın 32 bit ya da 64 bit çekirdek kullandığını "uname -m"komutunun çıktısından anlayabilirsiniz: x86_64 ise bol Pardus64'lü günler dileriz :)

[1] http://members.comu.edu.tr/nyucel/pardus-corporate2-rootfs-0.42.tar.bz2

[2] http://wiki.xensource.com/xenwiki/HVM_Compatible_Processors

[3] http://www.virtualbox.org/manual/UserManual.html#storage

[4] http://www.virtualbox.org/manual/UserManual.html#rawdisk

Ekim ayı itibari ile 64bit'e port çalışmalarını sürdürdüğümüz Pardus üzerinde gerekli KDE (ve daha birçok Pardus) bileşenlerinin de 64bit paketlenmesi ile artık Pardus64 üzerinde masaüstü ortamına kavuştuk. Hatırlatmak gerekirse çalışmalarımızı Corporate2 sürümünü baz alarak gerçekleştirdiğimizden ve de Corporate2 nin KDE3.5 kullanacak olmasından dolayı biz de aynı KDE sürümünü 64bit ortamına taşıdık ("KDE 4x varken, 64bit üzerinde neden KDE 3x ?" gibi bir soru varsa diye). Paketleme sürecinde paketlerde yapılan işlemleri detayları ile şurada yazmaya çalıştık.

Kalan birkaç paket olmasıyla beraber artık bir kurulum CD'si oluşturmak istiyoruz (bkz. Pardusman). Daha önce bahsettiğim gibi, GRUB önyükleyicisi 64bit derlenemiyor; diğer dağıtımlarda 32-bit static derlenerek kullanılıyor. Bu yüzden, biz de aynı yöntemi izleyerek GRUB'ı derledikten sonra elimizdeki paketlerden oluşan, kurulan bir Pardus64 oluşturacağız.

Yaklaşık iki aydır üzerinde çalıştığımız, Pardus'u 64bit işlemcilere port etme sürecinde çalışmalar artık 64bit pisi paketleri yapma seviyesine geldi. Dün değerli paket yöneticimiz PISI ve onun bağımlılıkları, chroot yaptığımız 64bit temel sistem üzerinde derlenerek sisteme başarılı bir şekilde kuruldu. Uzun zamandır 64bit derleme ile iç içe olmamıza rağmen, Pardus'a özel bileşenlerin (PISI, COMAR, MUDUR, piksemel ...) 64bit derlenerek sisteme kurulması bi başka mutlu etti bizi. Pardus 64bit geliştirme süreci paketleme işlemleri ile son sürat devam ediyor. Paket yöneticisi sayesinde de artık "workaround", patch yapma, actionsAPI okuma gibi görevleri de PISI'ye devrediyoruz.

Artık temel sistemi oluşturmak için çalışıyoruz. Buraya gelmeden önce, hazırladığımız geçici sistemi 64bit debian üzerine taşıyarak, orada bu geçici sisteme chroot yapmıştık. Bundan sonra da bu 64bit chroot ortamında, temel bir sistemin ihtiyaç duyacağı uygulamaları (tabi ki Pardus sürümleri ile uyumlu olacak şekilde) 64bit derlediğimiz araçları kullanarak, (kısmen Pardus derleme parametrelerine bağımlı kalarak) 64bit derleyeceğiz. Chroot yaptıktan sonra, geçici sistem üzerinde FSH'ye (File System Hierarchy) bağlı kalarak gerekli dosya yapısını oluşturduk. Daha sonra da bazı uygulamaların ihtiyaç duyduğu sembolik linkleri oluşturduk. Şu anda bu sembolik linklerin bir kısmı /tools dizini altını gösteriyor. Bu sembolik linkler sistem üzerinde paketler tekrar tekrar derlendikçe silinecek, yerini kararlı sistemin kullandığı, olması gerektiği gibi olan linkler alacak (/tools dizini sistemden silinecek).

Şu anda sistemdeki tek kullanıcı olan root'un başarılı bir şekilde login işlemini gerçekleştirebilmesi için /etc/passwd ve /etc/group dosyaları oluşturuldu. Ardından da yeni oluşturulan dosya yapısı üzerinde ekstra kernel dosya sistemleri (tmpfs, devpts) bağlandı. Bu aşamadan sonra temel sistemin oluşturulmasına geçmeden önce test takımı araçları yüklendi. Bu sayede sisteme kuracağımız araçların kurulumunu test edebilecek durumda olacağız. Bu amaçla da chroot yaptığımız sistem üzerine sırasıyla TCL, Expect, DejaGNU paketlerini kurduk. Test araçlarını başarılı bir şekilde kurduktan sonra temel sistemi kurma aşamasına gelmiştik. Burada ilk önce Perl paketinin geçici bir kurulumunu gerçekleştiriyoruz. Ardından da Linux-headers ve Man Pages'ı da sorunsuz bir şekilde kurup Glibc'ye geçiyoruz. Glibc'nin kurulumu esnasında birkaç hata ile başetmek durumunda kaldık. Glibc ile ilgili ilk hatayı yapılandırma betiğini çalıştırdığımızda aldık:

/tools/lib/gcc/x86_64-unknown-linux-gnu/4.3.3/../../../../x86_64-unknown-linux-gnu/bin/ld:

/source/glibc-build/elf/librtld.os: relocation R_X86_64_PC32 against undefined hidden symbol`_begin' can not be used when making a shared object

Bu hatayı, Glibc'nin build dizini içerisindeki libc/elf/Makefile dosyasının şu satırlarını değiştirerek aştık :

— libc/elf/Makefile 2008/10/31 20:35:11 1.330

+++ libc/elf/Makefile 2009/01/31 00:20:55 1.331

- -e ’s/\. = 0 + SIZEOF_HEADERS;/& _begin = . - SIZEOF_HEADERS;/’ \

+ -e ’s/\. = .* + SIZEOF_HEADERS;/& _begin = . - SIZEOF_HEADERS;/’ \

Bunun ardında make hatasız çalıştı; ancak make install dediğimiz zaman şu hata ile karşılaşıyoruz :

[some lines stripped]

Offending line of ldd output: libgcc_s.so.1 => /tools/lib/libgcc_s.so.1

[some lines stripped]

Bu hatanın çözümü için sembolik linkleri tekrar oluştursak da, Glibc libgcc_s düzgün bir şekilde kurulamadığından şikayet ederek hata veriyordu. Bu hata libgcc_s.so.1 için birincil kütüphane olarak link oluşturulabilmesi için sadece /lib ya da /usr/lib altını geçerli kabul ettiğinden (şu anda /tools altına link verilmiş durumda) ve de binutils ve gcc kurulumlarında bu linkleme işlemlerinden kurtulacağımız için ilerlemeye devam ettik.

Glibc'nin kurulumu ardından GCC spec dosyalarını, yeni dinamik bağlayıcıyı gösterecek şekilde ayarlıyoruz. Bunun ardından da GMP, MPFR ve ZLib kurulumunu başarılı bir şekilde gerçekleştiriyoruz. Sıra Binutils kurulumuna geldiğinde daha ilk satırda PTY'lerin (pseudo terminals) doğru bir şekilde çalışıp çalışmadığı kontrolü expect -c "spawn ls" komutuyla yapılıyordu; ancak şu hata ile karşılaştık :

The system has no more ptys.Ask your system administrator to create more.

Daha sonra bu hatayı düzeltmek için araştırma yaptığımızda şuraya ulaşıyoruz :

http://www.linuxfromscratch.org//lfs/faq.html#no-ptys

Buradan yola çıkarak, testler için gerekli olan, daha fazla sayıda terminal elde etmek için üzerinde chroot yaptığımız debian çekirdeğin yeniden yapılandırılması gerekiyordu. Bu yüzden üzerinde çalıştığımız, host sistem görevini üstlenen debian-5 lenny üzerinde çekirdek kaynak kodu indirip, config dosyasında şu değerleri ayarladıktan sonra tekrar yapılandırıp, derliyoruz :

CONFIG_UNIX98_PTYS=y

CONFIG_DEVPTS_FS=y

Bu derleme işleminde oluşan çekirdeği kullanarak boot ettiğimiz debian üzerinde, temel sisteme tekrar chroot yaparak expect -c "spawn ls" komutunu verdiğimizde aynı hatayı almaya devam ediyorduk. Bu durumda derleme işleminin başarısız olduğunu düşünüp, tekrar derleme yapıp aynı komutları çalıştırdığımızda yine hata alınca, bu komutları direkt debian üzerinde çalıştırmayı denedik ve hatasız çalıştı. Çekirdeğin derlenmesi ile ilgili bir problem olmadığını gösteren bu durum, bizi chroot yaptığımızda kernel dosya sistemlerinin bağlanması sırasında bir hata olabileceği ihtimaline yönlendirdi. Sonuçta da kernel (sanal) dosya sistemleri chroot yapmadan önce olması gerektiği gibi bağlanmıyordu.

mount -f -vt devpts -o gid=4,mode=620 devpts ${CLFS}/dev/pts komutunun "-f" parametresi ile "fake" mount yapılıyordu, Bu da /dev/pts nin chroot ortamı üzerinde gerçekten mount olmamasına sebep olup, chroot içersinde de çalıştırdığımız komutun no more ptys hatası ile sonuçlanıyordu. Artık çekirdeği tekrar derlemeye gerek olmadan kernel dosya sistemlerini (/dev/pts ile tmpfs) bağladıktan sonra geçici sisteme chroot yapıp, Binutils kurulumuna devam ettik. Ardından da [1] de listelenen geri kalan paketleri sırasıyla chroot yaptığımız temel sistem üzerinde kurduk.

Temel sistemin kurulumu sona erdikten sonra artık genel Linux kurulumları ile ilgili kısmın da sonuna gelmiştik. Bundan sonra artık daha Pardus ağırlıklı bir yol izleyeceğiz. Öncelikle COMAR ve PISI'nin bu 64bit temel sistem üzerinde ayağa kaldırılması için çalışacağız. Bunun için de PISI ve COMAR'ın bağımlılıklarını çıkarıp, bunları chroot yaptığımız temel sistem üzerinde 64bit derlemek için çalışmalara devam ediyoruz. Bu amaçla önce bir bağımlılık ağacı oluşturduk. Hemen ardından bu veriler doğrultusunda toolchain olarak adlandırdığımız kernel-headers, glibc, binutils ve gcc'yi (ilave olarak make'i) chroot yaptığımız temel sistem üzerinde, pspec.xml ile belirtilmiş yamaları uygulayıp, actions.py'de yazan direktiflerle derleyerek (tabi 64bit için gerekli parametreleri uygulayarak) sisteme tekrar kurduk. Burada da amacımız bu temel araçların Pardus üzerinde çalıştığı şekilde oluşturulması ve bağımlılıkların minimuma indirilmesiydi. Bu işlemleri tüm araçların yeni derlenmiş halleri ile birbirini derleyip, tüm bağımlılıklardan kurtuluncaya kadar devam edeceğiz.

[1]http://tr.pardus-wiki.org/X86_64-64_Mimarisine_Port_Edilmesi#K.C3.B6k_Dosya_Sisteminin_Haz.C4.B1rlanmas.C4.B1