İşte Kde4 Sistem Ayarları’nın en neşeli kısmı. Tüm sisteminize hareket katmak sizin elinizde. Ateşli, kıpır kıpır bir çalışma ortamı için yapmanız gereken tek şey masaüstü efektlerini etkinleştirmek. Efektler sistemin işlem gücünü epeyce kullandığından kimi kullanıcılar tarafından pek tercih edilmese de gölgeli pencerelerin yarattığı derinlik etkisi, komut verilen pencerelerin işlemleri türlü sevimli hareketlerle gerçekleştirmesi ve masaüstleri arasında uçarcasına yapılan geçişler genel olarak kullanıcıların çok hoşuna gidiyor.

Genel
Bu sekmede masaüstü efektlerini açıp kapatabilirsiniz. Her şey sadece sizin kontrolünüzde. İşlemcisi ya da ekran kartı zayıf bir bilgisayar kullanıyorsanız masaüstü efektlerini kapatmanız, diğer uygulamalarınıza daha fazla güç sağlamak açısından faydalı olacaktır. Diğer yandan şunu da söylemek gerekir ki 1.8Ghz Amd Sempron işlemcili, 2GB 333Mhz bellekli ve 128MB Radeon X200 ekran kartlı bir dizüstü bilgisayarda Kde masaüstünü kullanan Pardus, masaüstü efektleri açıkken  rahatlıkla çalışıyor.

Genel sekmesinde pencere ve masaüstü değiştirme efektlerini de hızlıca seçmek mümkün. Ayrıca efektlerin hangi hızda çalışacağını da bu ekranda belirleyebilirsiniz.

Tüm Efektler
Sistemin tüm artistik hareketleri burada. Bu ekranda etkinleştireceğiniz Sihirli Lamba ile uygulama pencereleriniz görev çubuğuna su gibi aksın. Kaydırma efekti ile uygulamalar şık efektlerle açılıp kapansın. Çalışmalarınız arasında bir sunumun slaytları gibi dolaşın. Hatta siz çalışırken arka planda tatlı bir kar yağışı size eşlik etsin. Sisteminiz size sıkıcılıktan uzak, kullanımı kolay, performanslı ve neşeli bir çalışma ortamı vaadediyor.

İşlerinizi dans eder gibi, ayaklarınız yerden kesilerek yapacaksınız. Pardus’la çalışmalarınızın bitmesini hiç istemeyeceksiniz.

Sistem Ayarları altındaki ikinci modül, sistemimizin genel görüntü ayarlarını yaptığımız Görünüm modülüdür. Pencerelerimizin, kenarlık ve gövde ayarlarından, yazı tiplerine, renklerden simge setlerine pek çok görsel kişiselleştirmeyi bu ekrandan yaparız. Hatta anlık mesajlaşma uygulamasında kullandığımız gülücük simgelerinin ayarlarını bile yapabiliriz. Görünüm altında 8 alt bölüm bulunur. Gelin bu bölümleri tek tek inceleyelim.

Biçim
Genel olarak sistem görünümüne en çok etki eden ayarlar buradadır. Uygulamalar sekmesinde, pencerelerimizin nasıl görüneceğini belirleriz. Tek yapmamız gereken, Parçacık Biçimi menüsünden, o anda sistemde yüklü olan alternatif temalardan birini seçmek. Pardus ilk kurulduğunda Oxygen teması ile gelir. Gayet güzel bir temadır. Ben sonradan depodan Bespin isimli temayı kurdum. Bespin, Oxygen’e göre biraz daha “janjanlı” diye tabir edebileceğimiz tarzda bir tema. Renk geçişleri ve air temasına has halka desenleri sebebiyle göze çok hoş görünüyor. Bu ekranda, temayı etkinleştirmeden önce alttaki ön izlemeyi inceleyebilirsiniz. Uygula düğmesine basarsanız tema etkinleşir. Sonrasında her temanın kendine has ayarlarını “Yapılandır” düğmesine basarak açılan ekranda yapabilirsiniz. Her temanın kendine has ayrıntılı ayarları olduğundan onları farklı yazılarda ayrı ayrı anlatacağım.

Biçim bölümündeki Çalışma Alanı sekmesi Plasma çalışma ortamının temasını belirlediğimiz yerdir. Plasma kavramı hayatımıza Pardus 2009′la girdi ve uzun süre de çıkmayacak gibi görünüyor. Bu kavrama göre, masaüstümüzde dizinleri gösteren uygulamacık, işlemci yükünü ya da disk doluluk durumunu gösteren uygulamacık hatta panelimiz birer plasmoid. İşte bu ekranda yapacağımız bir seçim, tüm bunların görünümünü değiştiriyor. Pardus, ön tanımlı olarak Air teması ile kuruluyor. Oxygen ve Heron da denemenizi tavsiye edebileceğim güzel temalardan. Yetmedi mi? O zaman basın bakalım “Yeni Temalar Al” düğmesine. İşte karşınızda “Sistem Ayarları Eklenti Yükleyici” ve Kde-look.org sitesinde yayınlanan birbirinden güzel plasma temaları. Beğendiğinizi seçip Yükle düğmesine basmanız yeterli. Tema sizindir. Masaüstünüze yeni bir renk vermeye hazırsınız.

Son olarak İnce Ayarlar sekmesi. Burası görsel efektlerin sistemimize yaratacağı yükü dengelememize yarayan ayarı yaptığımız ve pencerelerimizdeki araç çubuklarında yer alan düğmelerin yapısını belirlediğimiz ekran. Grafiksel efektler menüsü, sahip olduğumuz ekran çözünürlüğü ve işlemci gücüne bağlı olarak, sistemimizin grafik efektleri en verimli çalışacak şekilde ayarlamasını sağlıyor. Örneğin 1680×1050  gibi yüksek kabul edebileceğimiz çözünürlüğe sahip bir monitörümüz ve 800Mhz hızında çalışan bir işlemcimiz varsa “Yüksek Ekran Çözünürlüğü ve Düşük İşlemci” seçeneğini seçmemiz mantıklı olur. Sistemimiz görsel efektlerin etkinliğini (çözünürlüğünü, akıcılığını, görülebilirliğini vb.) bu seçime göre ayarlayacaktır.

Aslında her pencerede ayrı ayrı yapabileceğimiz bir ayar olan araç çubuklarındaki düğmelerin metin/simge ayarlarını da bu ekranda, tüm pencereleri etkileyecek şekilde yapabiliyoruz. Simgelerin büyüklüklerini buradan ayarlayamıyoruz ama simgelerde metin olacak mı, olacaksa simgenin altında mı yanında mı olacak gibi seçimleri burada yapabilmemiz mümkün.

Renkler
Adı üzerinde, sistemimizdeki bileşenlerin renkleriyle oynadığımız, değiştirdiğimiz ekrandır burası. Şema sekmesinde ön tanımlı ayarları yapılmış renk paketlerinden seçim yapabileceğimiz gibi, “Renkler” sekmesinde, pencere arka planı, seçim rengi gibi ayrıntılara girerek renk şemamızı kişiselleştirebilmemiz de mümkün. Seçenekler sekmesindeki “Karşıtlık” ayarı ile de mutlaka oynayın. Renklerin görünürlüğündeki değişim hoşunuza gidecektir. “Ben bu şemaları beğenmedim. Şemayı özelleştirmekle de uğraşamam” diyorsanız “Şema” sekmesinde iken sağ tarafta bulunan “Yeni Şemalar Yükle” düğmesine basıyorsunuz. İşte! Yine karşımızda kim var? Sistem Ayarları Eklenti Yükleyici ve bir sürü hazır renk şeması…Gözünüze kestirdiğiniz şemanın sağında bulunan “Yükle” düğmesine basıyorsunuz, hepsi bu.

Simgeler
Sistemimizdeki simgelerin görünümlerini değiştirdiğimiz ekran burası. Simgeler temelde paketler halinde sunulur. Bu paketlere “simge seti” deriz. Pardus, ilk kurulumda KDE4′ün ön tanımlı simge seti Oxygen ve kendine özel üretilmiş olan Milky simge setleri ile birlikte gelir. İstediğiniz simge setini kullanmak için tek yapmanız gereken; onu seçip “Uygula” düğmesine basmaktır. Kısa bir güncelleme işleminden sonra tüm sistemdeki simgelerin değiştiğini göreceksiniz.

Sisteme yeni simge seti eklemenin ise iki farklı yolu var. İlkinde, internet üzerindeki herhangi bir kaynaktan masaüstüne indirdiğiniz bir simge setini (uzantısı .tar.gz olmalıdır) “Tema Dosyası Kur” düğmesine basarak göstermekten ibarettir. İkincisi ise daha da kolay…”Yeni Temalar Al” düğmesine basıyorsunuz. Kde-Look.Org’daki binlerce simge seti karşınızda…Beğendiğinizin yanındaki “Yükle” düğmesine basın, tamam. Keyfini sürün yeni simgelerinizin…

Yazı Tipleri
Sistemde, farklı bölgelere farklı yazı tiplerini atayabilmek mümkün. Bunu tek tek yapabildiğimiz gibi bir anda tüm sistemin yazı tipini ve font büyüklüğünü de ayarlayabiliyoruz. Windows’ta clear type denilen yazı tipi yumuşatma ayarını bu ekranda yapıyoruz. Ben sistem ayarları seçeneği ile kullanıyorum.

Pencereler
Biçim sekmesinde pencerelerimizin gövdelerini etkileyen ayarlar yaparken bu sekmede pencerelerimizin kenarlıklarını ayarlıyoruz. Açılır menüden istediğimiz pencere dekorasyonunu seçerek işe başlıyoruz. Seçim yaptığımızda o dekorasyona ait ayarlar pencerenin altında görünecektir. Her dekorasyonun kendisine özel ayarları var. Burada seçtiğiniz ayarlar tek başlarına pek bir anlam ifade etmiyor ama pencere biçimi ile bütünleştiklerinde çok etkili oluyorlar. Farklı biçim-pencere dekorasyonu kombinasyonlarını deneyebilirsiniz.

Açılış Ekranı
Pardus açılırken, gördüğümüz, bize hangi bileşenlerin yüklendiğini sırayla gösteren açılış ekranını burada değiştirebiliyoruz. Kurulumda, Pardus’a özel tasarlanmış açılış ekranı ve KDE’nin ön tanımlı ekranı da dahil olmak üzere 4 farklı seçenek geliyor. Eğer isterseniz “Yeni Temalar Al” düğmesi ile Kde-Look. Org’un arşivine ulaşabilir ve beğendiğiniz bir temayı bir tıkla kurabilirsiniz.

Duygu Simgeleri
Son sekmemiz de kullandığımız anlık mesajlaşma yazılımında tercih edeceğimiz duygu simgelerini (emoticon) seçmemiz için. Kopete üzerinde sohbet ederken bir gülücük gönderdiğinizde, burada hangi duygu simgesi setini seçtiyseniz karşı tarafa gönderilen simge o set içindeki olacaktır.

Sistem Ayarları içinde yer alan Görünüm modülünü, içerikleriyle birlikte, biraz hızlı da olsa öğrenmiş olduk. Sorunla karşılaştığınızda daha hızlı geri dönebilmeniz için bu modül altındaki seçenekleri tüm ayrıntılarıyla kurcalamanızı, yeni öğeleri kurarak sisteminizi kişiselleştirmenizi tavsiye ederim.

KDE4 Sistem Ayarları altında ilk inceleyeceğimiz modül Sistem Bildirimleri. Bu modülde, Pardus’un hangi koşullarda, hangi uyarıları vermesi gerektiğini ayarlıyoruz. Ayarlayacağımız uyarı herhangi bir şey olabilir. Bunun için ilk önce yapmamız gereken, Uygulamalar sekmesinde, Olay Kaynağı menüsünü açmak ve ayarlama yapmak istediğimiz uygulamayı seçmek. Uygulamayı seçtiğimizde alttaki alanda o uygulama ile ilgili işlevler görünecektir. Değiştirmek istediğimiz işlevin üzerine tıklayıp o işlevle ilgili değişiklikleri 5 farklı seçenek üzerinden yapabiliriz. Yukarıdaki örnek ekran görüntüsünde, olay kaynağı olarak Kde Sistem Bildirimleri seçilmiş. Bakınız Giriş başlığı, sistemimiz yeni açılırken, masaüstüne düştüğümüz ilk anlarda duyduğumuz kısa müzik. Eğer Bir Ses Çal satırındaki onay kutucuğundaki işareti kaldırırsak, açılışta hiç ses duymayız.

Açılışta farklı bir şeyler de duymak mümkün. Mesela şöyle bir panter kükremesi…Satırın hemen sağındaki bölümde yer alan mavi renkli disket simgesini tıklayıp, açılışta çalmasını istediğimiz ses dosyasını tanıtabilir, her açılışta çalmasını sağlayabiliriz.

Kmail Knotify Uyarısı
Knotify, sistem çekmecesinde, muhtelif aktiviteler için bizi bilgilendiren bir uygulama. Amarok çalışırken şarkı değişimlerinde, hangi şarkının çalındığını gösteren, disklerimiz arası dosya transferi hakkında bizi bilgilendiren şey Knotify. Sistem çekmecesinde “i” harfiyle gösterilen bir simgesi var. İşte orada, yeni e-posta aldığımızda bir uyarının çıkmasını, Sistem Bildirimleri ekranı ile sağlamamız mümkün. Bu kez yapmamız gereken olay kaynağı satırında Kmail’i seçmek. Zaten topu topu 2 satır gelecektir karşımıza. Ne? Evet evet…Doğru tahmin ettiniz. Yeni E-posta Geldi satırını seçiyoruz. Seçeneklerin olduğu, alttaki bölümde Açılan Pencerede Bir İleti Göster satırındaki kutucuğu işaretliyoruz ve uygula düğmesine basıyoruz.

Artık yeni bir e-posta aldığımızda Knotify, sistem çekmecesinde bir uyarı mesajı görüntüleyecektir. “Yok bu yetmez” diyorsanız yeni e-posta uyarısının sesle de yapılmasını sağlayabilirsiniz. Bunu da “Bir Ses Çal” satırını işaretleyip istediğiniz ses dosyasını tanıtarak yapabileceğinizi tekrar söylemeyeceğim. Anladınız onu siz.

Sistem Ayarları, kullandığımız dağıtımın görsel ve fonksiyonel ayarlarını yapılandırdığımız uygulamadır. Windows’tan alışmış olduğunuz Denetim Masası’nın Pardus’taki muadilidir yani. Tabi “Pardus’taki muadili” derken yanlış bir bilgilendirme yapmış olmayalım. Sistem Ayarları, KDE4 kullanan bütün dağıtımlarda (Mandriva, Opensuse, Kubuntu vs.) mevcuttur.Esasen dağıtımın değil, KDE masaüstü ortamının bir parçasıdır.

Pardus’ta 2009 sürümüne kadar Tasma adı verilen bir kontrol merkezi kullanılıyordu. Tasma, Kde Sistem Ayarları ile Pardus yönetici araçlarının entegre edilmesiyle oluşturulmuştu. 2009 sürümü ile birlikte ise KDE4′e geçildi ve KDE4′ün Sistem Ayarları uygulamasının yeterli olduğu düşüncesiyle ayrıca bir uygulama yaratma eğiliminden vazgeçildi. Böylece 2008.2 sürümüyle birlikte Tasma’nın da hayatı son buldu.

Şu anda Pardus’un içinde yer alan Sistem Ayarları uygulaması, standart modüllere ek olarak Pardus’a özel olarak geliştirilmiş teknolojileri de içeriyor. Benim çok sevdiğim Açılış Yöneticisi gibi…Halihazırda Sistem Ayarları, Genel ve Gelişmiş olmak üzere iki bölümden oluşuyor. Bunlara sekmeleri kullanarak erişebiliyoruz. Fakat KDE 4.5 sürümüyle birlikte sekme olmadan tüm modülleri aynı ekranda görüyor olacağız. Şu anda ise sekmeli yapıya bir alternatifimiz var: Klasik ağaç görünümü…

Pencerenin sol üst kısmında yer alan Yapılandır düğmesini tıkladığımızda küçük bir pencere gelir. O pencerenin Genel seçeneğinde, Sistem Ayarları’nı klasik ağaç görünümü ya da simge görünümünde kullanacağımızı belirleyebiliyoruz.

Sistem Ayarları penceresine böylece kısa bir giriş yapmış olduk. bundan sonraki yazılarımızda içeriğindeki modülleri tek tek inceliyor, ne nasıl yapılır, öğreniyor olacağız.

Amacım bir kategori altında KDE4 Sistem Ayarları altındaki tüm modülleri bir yazı dizisi olarak anlatıp, Pardus’u yeni tecrübe edecek kullanıcılara, forum ve wikilerde kaybolmadan rehberlik edebilmek. Peki peki…Doğruyu söyleyeceğim. Tembel, eş, dost, akrabanın ayağını bir türlü takip ettiğim forumlara alıştıramadım. Sürekli bana ihtiyaç duymamaları için bir nevi kullanım kılavuzu olacak aslında bu yazı dizisi. Umarım yeni başlayan herkese yol gösterici olur.