Bu yazımızda Gambas ile kullanacağımız “Form Elemanlarından” bahsedeceğiz. Form elemanları araç kutusu içerisinde yer alıyor. F6 tuşuyla ya da Görünüm menüsünden açılıyor. Araç kutusu genel olarak “Form”, “Dialog”, “Container”, “Special” olmak üzere dört kategoriye ayrılmış durumda. Bu kategoriler birer sekme şeklinde geliyor.
Yazımızda en çok elemana sahip olan Form kategorisinden bahsedeceğiz. Form kategorisi altında form işlemleriyle ilgili bileşenler bulunuyor.
Form kategorisine geçmeden, genel olarak bileşenlerin kullanımından bahsetmek istiyorum. Bileşenlerin birçok özelliği tüm bileşenlerde bulunuyor. Bazı özellikler ise birkaç bileşende bulunuyor.
Bileşenleri genelde bir dizi olaylara bağlayarak kullanırız. Görsel programlama yaparken en önemli bileşen “Button” yani düğme bileşenidir. Çünkü tüm olaylar düğmeler aracılığı ile yapılmakta. Bileşenler ile neler yapılabileceği tamamıyla hayal gücünüzle sınırlı. Üzerinde çalıştığınız projeye uygun olarak farklı amaçlar için bileşenlerden yararlanabilirsiniz.
Form kategorisindeki bileşenler:
Label (Etiket) Bileşeni: Label bileşeni genelde açıklama ve bileşenlere etiket olarak kullanılıyor. Label bileşeninde bulunan metini değiştirmek için text özelliğini kullanıyoruz. Bu işlemi kodlar ile “bilesenadi.text = “metin”” şeklinde yapabiliyoruz. Ayrıca bu işlemi özellik kutusu aracılığıyla da yapabilirsiniz. Farklı işler yaptırmak için kod ile kullanmak daha yararlı bir yöntem.- Separator (Ayırıcı): Ayırıcı olarak kullandığımız bileşen. Boyutuna göre dikey ve yatay konumlanabiliyor. Genel olarak bileşenleri, kullandığımız elemanları bir birinden ayırmak için kullanılıyor.
Picture Box (Resim Kutusu): Formlarımıza resim eklemek için kullandığımız bileşenimiz. Özellikler kutusundan “Picture” özelliği ile ekleyeceğimiz resmi seçiyoruz. Bu işlemi kod ile de yapabiliyoruz. Bu bileşenin önemli özelliklerinden biri de “Stretch” özelliği. Stretch özelliğini kullanarak resmimizin otomatik boyutlandırılmasını sağlıyoruz. Bu özellik “True” ve “False” olmak üzere iki değer alabiliyor. True değeri ile otomatik boyutlandırma aktif hale geliyor. False değeriyle de bu özelliği kapatabiliyoruz.
“Border” özelliği resmimize çerçeve eklememizi sağlıyor. “Etched”, “Plain”, “Raised”, “Sunken” olarak dört farklı çerçeve şekli var. “None” seçeneği ile de çerçeveyi kaldırabiliyoruz.
Progress Bar (İşlem Çubuğu): Progress Bar ile işlem çubuğu özelliği ekleyebiliyoruz. Genel olarak uygulamaların yükleme bölümlerinde gördüğümüz yüzdelik gösteren çubukları bu araçla yapabiliyoruz. Fakat bu bileşen tek başına kullanılan bir bileşen değil. İlerleyen yazılarımızda bahsedeceğimiz “Special” sekmesinde bulunan “Timer” özelliğiyle ya da çeşitli döngüler aracılığıyla kullanılıyor.
Movie Box (Film Kutusu): Movie Box bileşenimiz ile uygulamalarımıza film ekleyebiliyoruz. “Path” özelliği ile filmimizin yolunu girerek filmimizi ekliyoruz.
Button (Düğme): Button nesnesi düğme olarak kullandığımız bir bileşen. Genel olarak işlemleri başlatmak ya da bitirmek için kullanılır. 
Check Box (Onay Kutusu): Bu bileşenimizle birden fazla seçeneğin seçilebildiği durumlar yaratılabilir. Value özelliğiyle seçili olup olmadığını kontrol edebilir, seçebilir ya da seçimi değiştirebiliriz. Value özelliği 0 ve 1 olmak üzere iki değer döndürür. 1 değeri seçili olmasını, 0 değeri ise seçili olmamasını temsil eder.
Radio Button (Radyo Düğme): Tek seçimlik durumları yaratmak için kullandığınız bileşendir. Bu bileşen check box bileşeninden çok farklıdır. Tek başına kullanımı çok tercih edilen bir durum değildir. Check box ta olduğu gibi value özelliği ile seçim durumu belirlenir. Fakat fark Radio Button bileşenlerinin bir tanesinin mutlaka seçili olması gerektiğidir. Tek bir Radio Button kullandığımızda bu bileşen sürekli seçili olacak.
Slider (Kaydırıcı): Kaydırıcı olarak kullandığımız araçtır. Bu bileşenin en önemli iki özelliği vardır. Maksimum ve Minimum değerler. Slider aracı bu belirlediğimiz maksimum ve minimum değerler arasından aldığı değere göre işlem yapar. Ayrıca bileşenin boyutlanmasına göre dikey ve yatay olarak konumlanabiliyor. 
Scroll Bar (Kaydırma Çubuğu): Slider ile aynı mantığa sahip bir bileşendir. Bu uygulamayı genelde ekran kaydırma çubuğu diye adlandırıyoruz. Boyutlandırmaya göre dikey ve yatay konumlanıp, Maximum ve Minimum değerler arasında çalışıyor.
List Box (Liste Kutusu): Çeşitli verileri listeleyebileceğimiz bileşendir. List özelliği ile listemizi oluşturabiliyoruz. Add komutu ile kod ile listeye eleman ekleme imkânımız mevcut. bilesenadi.add = “liste elemani“ kodu ile listeye eleman ekleyebiliyoruz. Text özelliği ile seçilmiş liste elemanı ile işlem yapabiliyoruz. Liste elemanları “0”dan başlayan indislerle sıralanmakta. Index özelliğiyle seçilen elemanın indis değerini görebiliyoruz. Mode özelliği ile birden fazla kip ayarlanabiliyor. “Multiple” ve “Single” olmak üzere iki farklı kip bulunmakta. Multiple kipinde birden fazla liste elemanını seçebiliyoruz. Single seçeneğiyle tek bir elemanı seçmemiz mümkün oluyor.
Combo Box (Açılır Kutu): Açılır kutu görevi gören bileşenimiz. List özelliği ile List bileşeninde olduğu gibi açılır kutu içerisinde yer alacak elemanları belirleyebiliyoruz.Özellikleri List bileşeniyle aynı olmakla birlikte ek birkaç özelliği bulunuyor. 690px-Gnu_meditate_levitateRead Only özelliğiyle sadece okunabilir ayarlayabiliyoruz. Bu özellik True ve False olmak üzere iki değer almakta. False özelliğiyle yazılabilir yapabiliyoruz fakat Combo Box elemanının doğası gereği bu özellikle çok sık karşılaşmayız. Genel olarak okunabilir şekilde kullanımı yaygın bir araçtır. Bu özellik daha çok metin kutularında aktif olarak kullanılıyor. 
Text Box (Metin Kutusu): Metin kutusu aracımız belki de en çok kullanılan form bileşenlerinden bir tanesidir. Metin kutusu ile birçok metin işlemi yapılabilir. Password özelliğinin “True” değeri olmasıyla metin kutusuna gireceğimiz bilginin “ *** ” tarzında gözükmesini sağlayabiliyoruz. Read Only özelliğiyle sadece okunabilir hale getirebiliriz. Bu tip uygulamalar değişmemesi gereken bilgileri ekrana yazdırırken kullanılıyor.
Max. Length özelliğiyle metin kutusuna girilebilecek maksimum metin uzunluğunu karakter bazlı olarak belirleyebiliyoruz. Genel olarak “Araç Kutusu” içerisinde yer alan Form sekmesinde bulunan önemli bileşenlerden bahsettik. Bir sonraki yazımızda kalan Form bileşenlerini ve diğer sekmelerde yer alan bileşenlerin özelliklerine değineceğiz.
Umarım bilgi verici bir yazı olmuştur. Gambas ile temel olarak görsel programlamanın son derece basit olduğunu bir kez daha belirtmek istiyorum. Gambas’ın desteklediği birçok özellikle birlikte bu basitlikle gayet güzel projeler çıkartılabilir.
